In 2017 stond BepiColombo nog in een testruimte in Noordwijk, vandaag is de planeetverkenner aangekomen bij Mercurius, zo'n 150 miljoen kilometer van de aarde. Acht jaar heeft het onbemande ruimteschip erover gedaan.
Hoewel Mercurius niet zo heel ver van de aarde staat, is het toch lastig om er te komen. Je moet constant afremmen tegen de zwaartekracht van de zon. Er was een ingewikkelde route nodig van meerdere banen rond de zon, via Venus, de aarde en Mercurius zelf, om precies met de juiste snelheid op de goede plek uit te komen.
In 2024 ontstond er ook nog een probleem met de stuwraketten, die niet meer op vol vermogen konden werken. Daardoor liep de reis elf maanden vertraging op.
Ingewikkelde manoeuvres
De sonde bestond bij vertrek uit drie delen: een booster en twee gecombineerde Europese en Japanse ruimtevaartuigen. De booster is begin september afgestoten, het Europees-Japanse deel vloog daarna door. Vanavond om 19.24 uur Nederlandse tijd zette het ruimtevaartuig de motoren 37 minuten lang aan om in een baan rond de planeet te komen.
BepiColombo is vernoemd naar een 20ste-eeuwse Italiaanse wetenschapper die gespecialiseerd was in het berekenen van dat soort ingewikkelde manoeuvres.
Mercurius staat dicht bij de zon. De temperaturen kunnen oplopen tot 450 graden Celsius, zo heet als een pizza-oven. De sonde beschikt daarom over spiegels die het zonlicht en de straling moeten weerkaatsen, keramische materialen en een enorme kap om het Japanse deel te beschermen.
De hitte bij Mercurius gaf veel kopzorgen bij de ontwikkeling van het ruimteschip. Bij tests bleken thermische systemen niet goed te werken, dus moesten ze terug naar de tekentafel. Het leverde bijna drie jaar vertraging op.
Een van de projectwetenschappers van ESA vertelde destijds dat de samenwerking met de Japanners er niet onder had geleden. "Als je lang samenwerkt, is het een kwestie van tijd. Je past je aan elkaar aan. En dan gaat het prima."
Opgesplitst
Na vanavond komt de combinatie in een langgerekte baan om de met kraters bezaaide planeet. Daarna wordt verder afgeremd om de ideale baan te bereiken.
Op 10 december splitst het ruimteschip op: het Europese deel (MPO) en het Japanse deel (Mio) vliegen naar verschillende banen. De Europese MPO komt in een baan over de polen terecht en nadert het oppervlak tot zo'n 480 kilometer, Mio komt in een hogere, veel meer elliptische baan. De Japanse verkenner is zijn beschermkap dan inmiddels kwijt, maar door snel rond te draaien raken zijn zonnepanelen toch niet oververhit.
Wat gaat BepiColombo onderzoeken?
De planeetverkenner moet antwoorden vinden op raadsels die zijn overgebleven na de missies van NASA-sondes Mariner 10 en Messenger, die aantoonden dat de bruingrijze bol geologisch veel interessanter is dan eerder gedacht. Messenger vond bijvoorbeeld afzettingen in schaduwrijke kraters die mogelijk uit waterijs bestaan. Dat verbaasde astronomen. Ze hadden op een planeet zo dicht bij de zon niet eens water verwacht. BepiColombo heeft instrumenten die kunnen checken of er echt ijs in die kraters zit.
De Europees-Japanse missie moet ook een ander raadsel oplossen: wat zijn de mysterieuze holtes op het oppervlak die Messenger in 2013 ontdekte? Mogelijk zijn die ontstaan door ontsnapte gassen uit de bodem, maar dat is een theorie. Als BepiColombo die holtes ziet veranderen, zou dat bewijs zijn dat Mercurius nog steeds geologisch actief is.
De Japanse en Europese sondes gaan vanuit hun verschillende banen samenwerken. Zo kunnen ze de verzengende invloed van de zon op het magnetisch veld en het oppervlak van Mercurius gezamenlijk onderzoeken. De missie moet astronomen straks ook meer vertellen over het ontstaan van ons zonnestelsel.
Een van de vragen is of Mercurius is gevormd in de baan waar hij nu draait. Wellicht is de planeet op een andere plek in het zonnestelsel ontstaan en door een grote botsing naar zijn huidige positie geduwd.
De sondes zullen in april aan de onderzoeksfase beginnen. Die gaat zeker een jaar duren, maar daarna kan de missie nog worden verlengd.