Partijleiders zouden eerder moeten optreden tegen rechts-extremistische inmenging en niet "pas als er incidenten bekend worden". Dat zei premier Jetten over de Zembla-uitzending waarin te zien is dat mensen in en rond Forum voor Democratie banden hebben met een gewelddadig neonazistisch netwerk.

Volgens Jetten, die hierover sprak in het Gesprek met de minister-president, is het aan partijen om continu op te treden tegen dit gevaar. Forum voor Democratie zegt betrokken leden te hebben geroyeerd, maar Jetten vindt dat er meer nodig is. "Het vraagt echt wel om een fundamentelere kijk op hoe je dit met wortel en al kan uitroeien."

In de Zembla-documentaire was te zien dat het neonazistische netwerk kooigevechten organiseert. "Echt schokkende beelden", zei Jetten erover. "Het gaat om bijeenkomsten waar allerlei antisemitische en rechtsextremistische uitspraken worden gedaan."

Geen gedachtenpolitie

FVD, dat aanvankelijk laconiek reageerde, zegt inmiddels zes leden uit de partij te hebben gezet. Forum-leider Lidewij de Vos zei gisteren dat ze nu weer wil "overgaan tot de orde van de dag". Ook zei ze dat haar partij een grens trekt bij geweld, "maar we gaan geen gedachtepolitie spelen".

Premier Jetten benadrukt dat rechts-extremisten "meer en meer" invloed in de politiek proberen te krijgen, zowel landelijk als lokaal. Veiligheidsdiensten waarschuwden daar onlangs ook voor. "Daar moeten we echt paal en perk aan stellen, anders is dat een bedreiging voor onze democratie", zegt Jetten.

Boekverbrandingen

Een van de betrokken FVD'ers is Ramon van Asch. Hij was fractievoorzitter in de gemeenteraad van Den Bosch. Van Asch stond vorig jaar op de FVD-lijst voor de Tweede Kamerverkiezingen, was tot voor kort medewerker van de Tweede Kamerfractie en werd tot driemaal toe veroordeeld voor mishandeling.

In de Zembla-uitzending zijn niet alleen kooigevechten te zien waar veelvuldig de Hitlergroet wordt gebracht. Er worden ook boeken verbrand van Joodse schrijvers. Dat is een verwijzing naar de jaren 30, toen de nazi's in Duitsland en Oostenrijk boekverbrandingen organiseerden. Ook wordt er gesproken over het doodschieten van politici.

Beelden van de boekverbranding:

Deze uitzending toont niet voor het eerst een verband tussen FVD en extreemrechts; inmiddels is er een aanzienlijke lijst. Zo waren bij een kerstfeest van de jongerenorganisatie van FVD vorig jaar gasten aanwezig met racistische en extreemrechtse opvattingen. Jaren eerder kwam al naar buiten dat bij de JFVD antisemitische appjes werden verstuurd.

Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen stonden kandidaten voor FVD op kieslijsten die eerder ook actief waren bij extreemrechtse organisaties. De Vos nam daar toen geen afstand van.

Wereldoverheersing

Dergelijk gedachtegoed hoort al jaren bij de partij en wordt ook uitgedragen door Forum voor Democratie-grondlegger Thierry Baudet. Hij werd bijvoorbeeld in 2022 op de vingers getikt door de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, omdat hij een klassieke antisemitische complottheorie had verspreid over wereldoverheersing door een Joodse elite.

Nieuwsuurconcludeerde deze week dat FVD vaak woorden gebruikt in het parlement met een extremistische connotatie. Het gaat dan bijvoorbeeld om 'remigratie' en 'omvolking'. Volgens veiligheidsdiensten AIVD en NCTV beïnvloeden rechts-extremistische groepen de samenleving met dit soort verhullende woorden, om acceptabeler over te komen.

Morgen houdt FVD een partijcongres in Den Bosch. Een van de genodigden is Dries Van Langenhoven. Deze Belg is oprichter van de radicaal-rechtse beweging Schild en Vrienden en was ook parlementariër. Van Langenhoven is veroordeeld voor aanzetten tot haat en racisme en verboden wapenbezit.

FVD zit op dit moment met zeven zetels in de Tweede Kamer en met drie zetels in de Eerste Kamer.

Bron