Bij de start van de grote economische APEC-top in China hebben de Amerikaanse president Trump en de Russische president Poetin elkaar de hand geschud, onder het toeziend oog van gastheer Xi, de Chinese president. Het was voor het eerst in meer dan een jaar tijd dat Trump en Poetin elkaar ontmoetten.
De APEC-top (Azië-Pacifische Economische Samenwerking) in de Zuid-Chinese stad Shenzhen draait om het bevorderen van economische samenwerking tussen de 21 economieën rond de Stille Oceaan, maar geopolitiek voert hier de boventoon.
Als gastheer heeft de Chinese president Xi Jinping de regie in handen. Wie mag er komen, wie mag er spreken en, vooral ook, wie niet? Met bijna alle leiders heeft hij een ontmoeting, behalve naar het lijkt met de Taiwanese vertegenwoordiger, de Japanse premier Takaichi en de Filipijnse president Marcos. Ook daarmee maakt Xi van dit economische samenwerkingsforum een persoonlijk en politiek gekleurd feestje.
De presidenten en premiers van China, Rusland, Thailand, Australië, Maleisië, Canada en Vietnam beklommen om beurten het podium. Meer samenwerking en handel in deze onzekere tijden, klinkt het in elke speech.
Voor deze economieën ligt Europa ergens ver weg, aan de andere kant van de Euraziatische landmassa. Uitzondering is Rusland, waarvan president Poetin in zijn speech flink uithaalde naar de EU. "De pogingen om Rusland te isoleren zijn mislukt", zei hij ten overstaan van honderden hoogwaardigheidsbekleders.
Xi behandelt Poetin op dag 1 als eregast. Hij haalde hem niet, zoals bij Trump, persoonlijk in, maar stuurde wel zijn vertrouweling Cai Qi om de Russische leider van het vliegveld te halen en Poetin mocht de tweede speech van de dag geven, na die van hemzelf.
Poetin gebruikte zijn tijd om Europa vegen uit de pan geven. "De EU verliest haar industriële capaciteit en concurrentievermogen," zei hij, verwijzend naar groeiende inflatie en schuldenlasten. "Een uitzonderlijk vernederende ontwikkeling voor de Eurozone", concludeerde de Russische autocraat.
De vraag blijft hoe deze boodschap overkomt bij andere APEC-landen. De grote afhankelijkheid van Aziatische landen van de vrije doorvaart in de Straat van Hormuz, maakt dat het Russische olie en gas lonken. Op deze strak geregisseerde APEC-top kreeg Poetin van Xi de vrije ruimte voor zijn marketingpitch.
De Canadese premier Carney komt ook om economische en geopolitieke zaken te doen. Eerder dit jaar zei hij dat de oude wereldorde niet meer terugkomt. Vandaag benadrukte hij dat hij naar de APEC-landen kijkt voor handel en samenwerking.
In de geschiedenis waren historisch de VS en Europa belangrijk voor Canada, zei hij. "Laat ik duidelijk zijn, die partnerschappen blijven cruciaal, maar Canada is ook een land aan de Stille Ocean."
Kruisbogen verboden
Intussen staat "techhoofdstad" Shenzhen bol van de veiligheidsmaatregelen. Op elke straathoek patrouilleert politie en beveiliging. Op manshoge borden voor het APEC-perscentrum staat dat het verboden is kruisbogen, infectieziekten ziekteverwekkers, [politieke] slogans en ballonnen mee te nemen naar binnen.
Voor China moet deze top tot een goed einde worden gebracht. Maar voor Peking doet de economie niet onder voor politiek.
China als 'baken van vrijhandel'
"In de wereld verweven de sociale onrusten zich, is de economische groei onvoldoende en groeien het unilateralisme en protectionisme," begon Xi zijn openingsspeech. De zinspelingen naar het agressieve Amerikaanse handelsbeleid zijn weinig subtiel.
Xi positioneert China als een baken van vrijhandel en etaleert de Chinese technologische innovaties, "van robots die 'het werk doen', tot robothonden die 'op het land werken' en zelfrijdende auto's en dronebezorging". Door vol in te zetten op technologie wil Xi ook de economische malaise in eigen land bezweren. Meer handel, investeringen, openheid en samenwerking met het buitenland is het antwoord, zei Xi.
Het zijn mooie woorden, maar de realiteit is dat een groeiend aantal landen zich zorgen maakt om China's dominante positie in de wereldhandel.
De Chinese export neemt zulke volumes aan - een handelsoverschot van 1000 miljard Amerikaanse dollar in de eerste tien maanden van 2026 - dat steeds meer landen maatregelen nemen. Tussen China en Europa lopen de handelsconflicten op. Maar ook APEC-lid Thailand voelt zich vanwege China genoodzaakt de importheffingen op elektrische auto's te verhogen.