Bedrijven waar een vermoeden is van pfas-vervuiling moeten verplicht meewerken aan onderzoek op hun terrein. Dat heeft staatssecretaris Bertram van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat besloten. Op die manier wil de overheid goed zicht krijgen op risicovolle vervuiling. Dit kan grote gevolgen hebben voor bedrijven, ook als zij niet zelf de vervuiler zijn.

Vorig jaar meldden de NOS en regionale omroepen dat tientallen bedrijven weigerden om bodemmonsters te laten nemen door provincies bij verdenking van pfas-vervuiling en dat er sprake is van een 'gat in de wet', waardoor dit niet altijd afdwingbaar is. Het ministerie ontkende dit lange tijd, maar gaat het nu dus toch aanpakken.

Veel provincies en gemeentennoemen het ontbreken van de bevoegdheid een belemmering bij het in kaart brengen van locaties met risicovolle pfas-vervuiling. In opdracht van het ministerie zijn ze daar sinds 2020 mee bezig. In 2030 moet de prioriteitenlijst klaar zijn, zodat duidelijk is welke vervuilde locaties als eerste aangepakt moeten worden. Provincies verenigd in het interprovinciaal overleg zeggen blij te zijn met de maatregel.

Ook pfas-expert Chiel Jonker van de Universiteit Utrecht vindt het belangrijk dat het ministerie dit gat in de wet dicht. Wel heeft hij kritiek op het tempo: pas uiterlijk eind 2028 is dit geregeld. "Dat wordt krap als de inventarisatie in 2030 klaar moet zijn."

Interieurbouwer Guus van Driel uit Nijmegen ontdekte twee jaar geleden zelf per toeval dat zijn bedrijfsterrein flink vervuild is met pfas. "Aan de achterkant van ons bedrijf zit een grote groenstrook met doornstruiken. Die wilden we weghalen om een mooi uitzicht te hebben op het weiland met koeien erachter."

Bij die klus kwamen ze labels van brandblussers tegen. "Drie keer schoffelen en je had zo vijf etiketten te pakken." Het bleken er uiteindelijk honderden te zijn. "Een paar grote dozen vol", die hij allemaal sorteerde op datum. "Van 1985 tot 2007."

Gemoedsrust

Ondertussen las Van Driel ergens over pfas en blusschuim. "Dat is het moment dat ik ongerust werd. Voor mijn eigen gemoedsrust heb ik bodemonderzoek laten doen."

Zijn zorgen blijken terecht. "Vanaf toen was duidelijk: dit is foute boel." Aangrenzend land van de gemeente blijkt nog ernstiger vervuild.

Het levert de ondernemer veel stress op en kost hem een hoop tijd en energie. Inmiddels heeft hij al zo'n 20.000 euro aan kosten gemaakt. "Als eigenaar wil je dit eigenlijk niet weten." Maar daar moet je overheen stappen, vindt hij. "Je moet het direct uitzoeken om er zo snel mogelijk wat aan te doen."

Ook is er twee jaar na de ontdekking nog veel onzeker over sanering en wie dat gaat betalen. "Het gaat allemaal traag. Ik ben afhankelijk van de gemeente."

Die doet nog meer bodemonderzoek, onder meer om te kijken of de vervuiling is verspreid en of er 'onaanvaardbare risico's zijn voor mens of milieu'.

Sanering gaat op het terrein van Van Driel zo'n 200.000 euro kosten. Op de gemeentegrond loopt het in de miljoenen euro's, vertelde de gemeente hem.

Eerder zat op het terrein een bedrijf dat handelt in brandblussers. Volgens de gemeente Nijmegen is de oorzaak van de vervuiling nog niet bekend. Wel heeft de gemeente al laten weten dat het waarschijnlijk uit gaat draaien op juridische procedures voor het verhalen van de schade.

Van Driel is niet de enige ondernemer die dit overkomt. MKB-Nederland zegt regelmatig vragen te krijgen over met pfas-vervuilde grond en heeft inmiddels informatie online gezet. De branchevereniging voor kleine en middelgrote bedrijven pleit voor betere ondersteuning van deze groep.

"Bedrijven kunnen te maken krijgen met onderzoekskosten, duurder worden van graafwerk en vertraging van bouwplannen", zegt een woordvoerder. "Ook kunnen vragen ontstaan bij verkoop, financiering of verzekering van het terrein."

Ondersteunen ondernemers

Als sanering nodig is, kunnen de kosten zelfs zo hoog oplopen dat ondernemers ze niet meer kunnen dragen, schetst ze. Daarom moet de overheid 'in sommige gevallen' ondernemers ondersteunen. Ook moet duidelijk zijn wie waar verantwoordelijk voor is.

Voor Van Driel blijft onzeker wat er gaat gebeuren en wanneer, terwijl de kosten blijven oplopen. "Ik heb voor mezelf inmiddels geaccepteerd dat ik dit pand misschien nooit meer kan verkopen."

Wie betaalt pfas-vervuiling?

Volgens de overheid moeten in principe de veroorzaker en eigenaar van de locatie de sanering betalen. Wanneer dat niet gaat, bijvoorbeeld omdat het verantwoordelijke bedrijf niet meer bestaat of onvoldoende financiƫle middelen heeft, kan de overheid besluiten de sanering te betalen als er een algemeen belang is voor het beschermen van de mens of het milieu.

Bron