Het internationale treinverkeer tussen Nederland en Duitsland moet de komende jaren flink verbeteren. Er moeten meer treinen gaan rijden, ook van nieuwe aanbieders, en de reistijd moet worden verkort. Staatssecretaris Bertram (CDA) heeft hierover in Berlijn een akkoord gesloten met de Duitse verkeersminister Bilger.
Veelzeggend is dat de staatssecretaris zelf niet met de trein naar de Duitse hoofdstad is afgereisd. "Dat had ik zeer graag gewild, maar de omleidingen zijn op dit moment zo groot, dat het niet mogelijk was", verontschuldigt Bertram zich. "Juist daarom is het belangrijk dat we nu in Berlijn deze zaken bespreken."
Het spoorakkoord voorziet in het verbeteren van de belangrijkste grenstrajecten. Op dit moment kun je op zes plekken naar de oosterburen treinen. Volgende maand komt daar een lokale trein van Coevorden naar Bad Bentheim bij. Op die lijn wordt na 87 jaar weer passagiersvervoer mogelijk.
Deze vier trajecten moeten worden verbeterd:
Door deze trajecten te verbeteren, moeten meer internationale treinen kunnen rijden. Daarbij gaat het niet alleen om verbindingen naar Duitse steden, maar ook verder: naar Kopenhagen (via Hamburg), Warschau en Praag (via Berlijn) en Basel en Wenen (via Frankfurt).
Berlijn: minder treinen met minder zitplaatsen
De staatssecretaris vindt onder meer dat de verbinding met Berlijn beter moet. Naar Parijs rijdt grofweg het dubbele aantal treinen. Die zijn bovendien veel sneller. Gemeten vanaf Amsterdam reis je vandaag in 3,5 uur naar Parijs (500 kilometer), tegenover bijna 7 uur naar Berlijn (660 kilometer). "De belangstelling is geen probleem, de snelheid wel", denkt Bertram.
Op dit moment rijden NS en Deutsche Bahn slechts vier directe treinen vanuit Amsterdam via Amersfoort, Deventer en Hengelo naar Berlijn. Door langdurige werkzaamheden is het aantal treinen afgenomen, komend voorjaar vallen drie maanden lang alle directe treinen uit. Door de introductie van nieuwe treinstellen is het aantal zitplaatsen per trein sowieso al met een kwart afgenomen. Dat stuwt de ticketprijs.
Meer concurrentie
Nederland en Duitsland spreken daarnaast af meer ruimte te bieden aan nieuwe vervoerders. Nu rijdt GoVolta dagelijks op en neer naar Berlijn en European Sleeper drie keer per week met een nachttrein. Ook die zijn niet vrij van problemen: zo vielen de treinen van GoVolta vorige week dagenlang uit door kapotte rijtuigen.
Daarbovenop komen de talloze vertragingen waar het Duitse spoor om berucht is. Afgelopen maand reed 44 procent van de treinen met meer dan zes minuten vertraging. Deskundigen van Deutsche Bahn stellen daarom juist voor het aantal treinen te verminderen. De treinen die wél rijden, kunnen dan vaker op tijd komen, is hun idee.
De wensen tot uitbreiding zijn groot, maar de mogelijkheden dus begrensd. "Je kan niet zomaar de frequentie vergroten", erkent Bertram. Werkgroepen van spoorbeheerder ProRail en de Duitse tegenhanger gaan daarom eerst alle knelpunten nalopen.
Toch durft Bertram wel te dagdromen over de toekomst in 10 à 15 jaar. "Ik zou het mooi vinden dat je naar Frankfurt of Berlijn dan meerdere opties per uur hebt."
Wensen en realiteit botsen
Qua goederenvervoer horen de Nederlands-Duitse grenstrajecten tot de drukste van Europa. Jaarlijks rijden zo'n 45.000 goederentreinen over de trajecten bij Zevenaar, Venlo en Bad Bentheim. Aan Nederlandse zijde werd in 2007 de Betuweroute geopend, om de Rotterdamse haven met het Ruhrgebied te verbinden. De aansluiting aan Duitse kant is nog steeds niet klaar.
Volgens Bertram is er geen gebrek aan urgentie aan de Duitse zijde. "De ernst is voldoende duidelijk, maar de tekorten in infrastructuur in Duitsland zijn gigantisch." Nu is afgesproken de aansluiting in 'partjes' af te maken. Een concrete einddatum is niet in zicht.
Ook voor het militaire vervoer is het spoor cruciaal, om bijvoorbeeld tanks in korte tijd van Nederlandse havens naar het oostelijke NAVO-grondgebied te kunnen verplaatsen. Zo moet het mogelijk worden om zwaardere treinen met een lengte van 740 meter te laten rijden.
Al met al vergt het veel geduld voordat het Duits-Nederlandse spoorverkeer op het gewenste niveau is. Voortaan komen de Nederlandse en Duitse bewindspersonen jaarlijks bij elkaar. De volgende keer hopelijk met de trein, aldus Bertram.