De voorbereidende klimaattop in Fiji en Tuvalu, mede georganiseerd door Australië, is grotendeels uitgelopen op een mislukking. Vanaf maandag waren delegaties uitgenodigd op deze eilandengroepen om getuige te zijn van de gevolgen van de klimaatcrisis. De opkomst viel flink tegen.
Uiteindelijk kwamen slechts twee leiders van landen buiten de regio op de top af. Dat waren Mauritius en Oost-Timor, die slechts zo'n 0,02 procent van de wereldwijde uitstoot veroorzaken. Daarnaast waren er enkele ministers en functionarissen aanwezig van andere landen.
Het idee was dat wereldleiders deze gevolgen met eigen ogen zouden zien, om zo de urgentie van het terugdringen van emissies en daarmee de besluitvorming tijdens de belangrijkste klimaattop van het jaar te beïnvloeden.
Langzaam onder water
De delegaties die wel waren gekomen, zagen hoe in Tuvalu een poging wordt gedaan om land te creëren, omdat wat er nog is langzaam onder water verdwijnt. Tuvalu is slechts 26 vierkante kilometer groot en bestaat uit donutvormige eilanden waarbij door erosie de top van het eiland is verdwenen en water achterblijft in het midden.
Op deze smalle stukken grond, omgeven door een eindeloze zee, wonen slechts zo'n 11.000 mensen. Er is geen berg of zelfs maar heuvel te bekennen, waardoor het stijgende water steeds meer land opslokt. De verwachting is dat het land aan het eind van deze eeuw al in zee kan verdwijnen. Het landwinningsproject is een laatste poging om te overleven, terwijl de zeespiegel almaar stijgt.
Op Fiji zagen delegaties hoe door toegenomen orkanen en een stijgende zeespiegel steeds meer gemeenschappen moeten verhuizen. Hier is - net als op veel plekken in de Stille Oceaan - een ware volksverhuizing bezig. In Fiji lopen zeker 700 gemeenschappen extreem gevaar door klimaatverandering. De regering is bezig de kwetsbaarste dorpen te verhuizen naar hoger gelegen gebied.
Landen in de Stille Oceaan staan aan de frontlinie van de klimaatcrisis. De temperatuur stijgt hier gemiddeld harder dan in de rest van de wereld. Ook de zeespiegel stijgt hard. Zo is de zeespiegel bij Suva, de hoofdstad van Fiji, met 29 centimeter gestegen tussen 1993 en 2024. Dat komt niet alleen door klimaatverandering, ook lokale bodemdaling versterkt het effect.
Het plan om een voorbereidende klimaattop te houden vóór de grote, jaarlijkse top van de Verenigde Naties, kwam vooral uit Australische koker. Die had jarenlang gelobbyd om dit jaar - samen met de landen in de Stille Oceaan - de grote klimaatconferentie COP31 te organiseren. Maar na lang diplomatiek gesteggel moest men het afleggen tegen Turkije.
De voorbereidende top in Fiji en Tuvalu was een compromis. Het idee was dat wereldleiders de precaire positie van de eilandstaten in de Stille Oceaan goed op het netvlies hadden staan, voordat ze afspraken gaan maken tijdens COP31 in Antalya. In Turkije mag Australië bovendien de onderhandelingen leiden.
Aandacht van de wereld
Maar een reis naar het geïsoleerde en moeilijk bereikbare Tuvalu bleek voor velen een brug te ver. Toch is het volgens de organisatoren niet een volledig fiasco. De leiders uit de Pacific stonden toch zij aan zij met ministers uit heel de wereld, waaronder India, de Verenigde Arabische Emiraten en Turkije. Ook functionarissen van de Verenigde Naties waren erbij, die iets te zeggen hebben over klimaatfinanciering.
"We hadden gezegd dat we de aandacht van de wereld wilden vestigen op de problemen in de Stille Oceaan, met name die van de kleine eilandstaten in ontwikkeling, en ik denk dat we daarin geslaagd zijn", zei de Australische klimaatminister Chris Bowen.
Tuvaluaanse klimaatvluchtelingen in Nieuw-Zeeland merken nu al dat door het gebrek aan toekomst de band met Tuvalu vervaagt: