De inkt van het EU-migratiepact is amper opgedroogd en toch wordt alweer gewerkt aan nieuwe maatregelen om nog meer grip te krijgen op migratie naar de Europese Unie. Tijdens een overleg in Luxemburg pleiten bijna alle Europese asielministers voor extra mogelijkheden om een situatie zoals die in Ceuta deze zomer te voorkomen.
Noodmaatregelen
De hoop is onder meer gevestigd op een aangekondigd pakket maatregelen voor noodsituaties en daarnaast op uitbreiding van het mandaat van het Europese grensbewakingsagentschap Frontex.
"De gebeurtenissen van deze zomer maken duidelijk dat we meer mogelijkheden moeten hebben", zei de Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen tijdens haar jaarlijkse toespraak voor het Europees Parlement.
Een veelgenoemde optie als crisismaatregel is om landen bij plotselinge massale toestroom tijdelijk te ontslaan van de verplichting om een asielaanvraag in behandeling te nemen.
'Unieke situaties'
Minister van den Brink van Migratie vindt het een goed idee. "Ik denk dat dat de enige manier is om hiermee om te gaan. Want zo'n grote groep mensen die een grens over komt, eigenlijk een grens bestormt, betekent gewoon een breuk van de grens. Die moet je gelijk herstellen door die groep meteen weer terug te zetten."
Dat op deze manier mensen geen kans meer krijgen om asiel aan te vragen, vindt Van den Brink geen bezwaar. "Dit zijn echt unieke situaties. Voor die unieke momenten dat zich dat voordoet, moet je iets in je gereedschapskist hebben om daarop te kunnen reageren."
Het wachten is nu op een concreet crisisvoorstel van de Europese Commissie. Pas als dat komt, zal duidelijk worden of dit idee de eindstreep haalt. Op de volgende EU-top zal het ook nog besproken worden met de regeringsleiders van de EU-lidstaten.
Over een paar weken komt de Europese Commissie ook met een voorstel om de grensbewakers van Frontex meer mogelijkheden te geven. De Commissie wil al langer meer menskracht bij het agentschap en wil het nu ook een rol geven bij het uitzetten van migranten naar landen buiten de EU. Verder zou Frontex sociale media in de gaten moeten gaan houden op aanwijzingen voor nieuwe crisissituaties aan de EU-buitengrens.
Succes?
Intussen wordt door de Europese Commissie geen gelegenheid onbenut gelaten om te benadrukken dat het migratiepact dat afgelopen juni inging een succes is. Als belangrijkste bewijs wordt naar de forse daling gewezen van de asielcijfers, ook al zette die daling al in voor het ingaan van het pact.
Dat die statistieken hoe dan ook niet alles zeggen, bewees de situatie in de Spaanse exclave Ceuta. Het aantal migranten dat daar in een paar dagen aankwam, overtrof alles waar de EU op was voorbereid, maar wordt gezien als een uitzondering.
Toch maakte de situatie duidelijk dat solidariteit onder de EU-lidstaten als het gaat om asielbeleid allesbehalve vanzelfsprekend is. Dat terwijl het migratiepact naast een betere asielprocedure juist moet zorgen voor meer solidariteit onderling.
De asielministers kregen vandaag een mondelinge toelichting over hoe het gaat met het Migratiepact, maar een officieel rapport, dat de Commissie eerder beloofde voor de komende EU-top, is uitgesteld en komt waarschijnlijk vlak daarna.
Het laat zien dat de Europese Commissie wil voorkomen dat landen een aanleiding vinden om weer onderling te gaan vingerwijzen, net als vlak na Ceuta.
Terugkeerhubs
Nederland had voorafgaand aan het EU-asieloverleg ook nog een aparte bijeenkomst met Oostenrijk, Duitsland, Griekenland en Denemarken. Die zogenoemde 'kopgroep' van EU-landen heeft de ambitie om zo snel mogelijk uitzetcentra op te zetten buiten de Europese Unie en kwam het afgelopen jaar verschillende keren samen. De landen willen uitgeprocedeerde asielzoekers naar die centra uitzetten als die niet naar hun land van herkomst kunnen worden uitgezet.
Een veelgenoemde optie voor een land waar een terugkeercentrum zou kunnen komen is Rwanda, maar het overleg van vandaag leverder nog geen concrete aankondiging op.