De verandering van de donorwet heeft tot weinig extra orgaandonaties geleid. Dat meldt de Volkskrant op basis van onderzoek van de Nederlandse Transplantatie Stichting.
Tot 2021 stond bij de meerderheid van Nederlanders niets vastover hun wensen over orgaandonatie na hun overlijden. In 2021 ging een nieuwe wet in en sindsdien staat er bij iedereen die niets heeft ingevuld 'geen bezwaar tegen orgaandonatie'.
Hoewel dat betekent dat iemand in principe dus akkoord gaat met orgaandonatie, vindt in 59 procent van die gevallen geen donatie plaats nadat iemand overlijdt.
Toch bezwaar
Ook met 'geen bezwaar' kan de familie namelijk in sommige gevallen alsnog bezwaar maken en bij 'ja' kan dat bij hoge uitzondering ook, schrijft de Volkskrant. Zo gaat donatie niet door als familie kan aantonen dat iemand bijvoorbeeld psychisch niet in orde was en het zeker niet zou willen.
In een vergelijking van de periode tussen 2021 en 2025 met de vijf jaar daarvoor (toen de nieuwe wet er nog niet was) zag de Nederlandse Transplantatie Stichting dat er gemiddeld ongeveer vijftig extra orgaandonoren per jaar bij zijn gekomen.
Die vijftig extra zijn echter niet alleen het gevolg van de nieuwe wet, maar komen ook onder meer "door technische innovaties waardoor meer mensen in aanmerking komen voor donaties", zegt Nichon Jansen, onderzoeker bij de Nederlandse Transplantatie Stichting tegen de Volkskrant.
Frustratie
Het leidt tot frustratie bij de arts Jelle Epker van het Erasmus MC, die veel met donaties te maken heeft. "De 'geen bezwaar'-registratie is een worsteling", zegt hij in de Volkskrant. "Families vinden dat ze bij deze registratie kunnen zeggen: 'wij zijn ertegen, het gaat niet door'. Ook veel artsen zijn het als een soort onderhandelingstraject gaan zien. Terwijl dat niet het idee van de wet was."
Donoren zijn hard nodig: voor veel organen is een flinke wachtlijst. Vooral voor nieren is dat het geval: uit cijfers van de Nederlandse Transplantatie Stichting wachtten 1084 mensen acuut op een nieuwe nier.
De cijfers zijn opgenomen in een onderzoek dat deze maand verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Transplant International. De onderzoekers stellen te hebben onderschat dat een wetswijziging niet meteen betekent dat er direct een grote verandering plaatsvindt. Ze stellen dat voor een groter aantal donaties ook betere communicatie nodig is.