In IJsland is het referendum over het hervatten van de onderhandelingen over EU-lidmaatschap uitgedraaid op een nek-aan-nekrace. Volgens de eerste uitslagen heeft 50,1 procent tegen gestemd en 49,9 procent voor, meldt de IJslandse omroep RÚV.
Gisteravond en vannacht zijn ruim 150.000 duizend stemmen geteld, van vier kiesdistricten is nog geen uitslag. Volgens RÚV wordt in deze plattelandsdistricten overwegend tegen gestemd. Een definitieve uitslag van het referendum wordt pas later vandaag verwacht.
Ongeveer 270.000 mensen mochten stemmen over de vraag of de gesprekken over toetreding tot de Europese Unie moeten worden hervat.
IJsland vroeg in 2009 het EU-lidmaatschap aan, tijdens een periode van economische crisis. In 2013 zette een nieuwe regering de onderhandelingen stop.
Voor- en tegenstanders
In de peilingen voorafgaand aan de stemming gingen het ja-kamp en nee-kamp gelijk op. Voorstanders van het hervatten van de gesprekken stellen dat toetreding tot de EU zal leiden tot een minder hoge inflatie en lagere rentetarieven.
Maar volgens het nee-kamp worden deze economische argumenten overdreven. Tegenstanders vrezen bij toetreding tot de EU voor de soevereiniteit van IJsland en vrezen voor de gevolgen voor de visserij.
IJsland behoort al wel tot de Schengenzone, de Europese Economische Ruimte en de NAVO. Een meerderheid die voor ja stemt, betekent niet direct toetreding tot de EU. Er zullen in eerste instantie gesprekken worden gevoerd.
Tweede referendum
De EU zal ongetwijfeld blij zijn met een overwinning voor het ja-kamp. In Brussel zien ze IJsland als een land dat relatief makkelijk tot de EU zou kunnen toetreden. De ligging van het land wordt ook steeds belangrijker vanwege de toenemende aandacht voor veiligheid in het Arctische gebied.
Als de inwoners voor hervatting van de gesprekken zouden stemmen, volgt na de onderhandelingen een tweede referendum over de voorwaarden voor EU-lidmaatschap. Als de bevolking dan 'nee' stemt, treedt IJsland niet toe tot de EU.
Bekijk hier de explainer van NOS op 3 over de rol van de vis in de IJslandse EU-discussie: