De onlangs ontslagen Oekraïense minister van Defensie Mychajlo Fedorov heeft opgeroepen tot verkiezingen nu de oorlog met Rusland voortduurt. Volgens Fedorov verkeert Oekraïne in een bestuurlijke crisis.
"We moeten een wettelijk, veilig en realistisch mechanisme vinden dat Oekraïne in staat stelt een volledig democratisch proces te herstellen, ook tijdens een langdurige oorlog", zei Fedorov gisteravond in een videoboodschap op YouTube.
Verkiezingen zijn momenteel niet toegestaan in Oekraïne. De Oekraïense wet verbiedt verkiezingen zolang de staat van beleg van kracht is. Die werd ingesteld op 24 februari 2022, de dag waarop Rusland de grootschalige invasie van Oekraïne begon.
Kritiek op bestuur en corruptie
De populaire Fedorov (35) werd vorige maand een halfjaar na zijn aantreden zonder duidelijke opgaaf van reden door president Zelensky ontslagen als minister van Defensie. Zijn oproep kan daarmee uitgroeien tot een belangrijke interne uitdaging voor Zelensky. Het kantoor van de president heeft nog niet gereageerd op de uitspraken.
Verslaggever Wessel de Jong in Oekraïne:
"President Poetin stelde vorig jaar presidentsverkiezingen als voorwaarde voor onderhandelingen over een mogelijk einde aan de oorlog. De Russische president werd toen gesteund door president Trump. Onder deze gigantische druk sprak president Zelensky zijn bereidheid uit om verkiezingen te houden. Hij stond met zijn rug tegen de muur; zijn land is sterk afhankelijk van steun van de VS.
Maar de samenleving indertijd stond uiterst kritisch tegenover de eis van Poetin. Mensen zagen het als Russische strategie om Oekraïne van binnenuit te verzwakken, omdat iedereen ervan uitgaat dat Moskou zou proberen die verkiezingen te beïnvloeden. Dat uitgerekend Fedorov de oproep van Poetin herhaalt is pijnlijk.
Los van alle politieke overwegingen is er ook een groot praktisch bezwaar tegen verkiezingen op dit moment. Miljoenen mensen zijn op de vlucht, binnen en buiten Oekraïne. Hoe gaan deze vluchtelingen allemaal stemmen? Dat vergt een gigantische inspanning, waar Oekraïne nu niet of nauwelijks toe in staat is. En dan is ook nog de vraag hoe veilig het is om nu verkiezingen te houden. Al met al lijkt de kans dat het op afzienbare termijn tot verkiezingen zal komen, niet heel groot."
Volgens Fedorov is sprake van een "systeemcrisis" in het bestuur van Oekraïne. Het huidige systeem zou volgens hem vooral gericht zijn op zelfbehoud en het tegengaan van verandering.
Ook spreekt hij in zijn videoboodschap over corruptie binnen de overheid. Die is volgens hem niet alleen een financieel probleem, maar raakt ook rechtstreeks aan het vermogen van Oekraïne om de oorlog te voeren. "Elke hryvnia (de Oekraïense munteenheid, red.) die voor defensie is bedoeld, moet voor defensie worden gebruikt."
Populaire hervormer
Fedorov was tot zijn ontslag een van de trouwste en langstzittende leden in het kabinet van Zelensky. Hij werd in Oekraïne gezien als een moderne en ambitieuze hervormer.
Voordat hij in januari van dit jaar minister van Defensie werd, was hij minister van Digitale Transformatie. In die functie was hij de drijvende kracht achter een digitale overheidsapp waarmee Oekraïners allerlei overheidszaken kunnen regelen.
Daar dankt hij zijn reputatie als innovatieve probleemoplosser aan, valt te lezen in dit profiel over Fedorov:
Als minister van Defensie wilde Fedorov het leger moderniseren en hervormen. Zijn aanpak leidde volgens Oekraïne-experts ook tot spanningen met delen van de militaire top.
Zijn ontslag kwam vorige maand voor veel Oekraïners als een verrassing. Duizenden mensen gingen de straat op om tegen zijn vertrek te protesteren. De demonstraties zijn inmiddels minder groot dan aanvankelijk, maar marsen trekken in het weekend nog altijd duizenden mensen, meldt persbureau AP.
In verschillende steden gingen Oekraïners vorige maand uit protest tegen Fedorovs ontslag de straat op:
Fedorovs oproep komt kort nadat het Oekraïense parlement een voordracht van Zelensky had ontvangen voor een nieuwe minister van Defensie. Zelensky heeft Jevheni Chmara voorgedragen als opvolger van Fedorov.
Chmara was tot nu toe hoofd van de Oekraïense geheime dienst SBU. Volgens Zelensky heeft die dienst een belangrijke rol gespeeld bij recente aanvallen op Rusland.