Meer agressie, meer verwardheid en meer opnames: tijdens hittegolven zien psychiaters dat mensen met psychische aandoeningen vaker op de crisisdienst van de ggz belanden. Dat is zorgelijk, stellen de artsen achter kennisplatform Hitte & Psyche.
In het Nationaal Hitteplan staat dat het belangrijk is om te letten op jonge kinderen, ouderen en mensen met een chronische ziekte. Daar moeten ook mensen met een ernstige psychiatrische ziekte aan worden toegevoegd, stellen Ruth van Gelder en andere artsen.
Van Gelder, arts bij GGZ inGeest en de Spoedeisende Psychiatrie in Amsterdam, richtte in oktober 2024 met collega's een adviesgroep op. "We merkten dat er behoefte was aan informatie over hoe we onze patiënten kunnen beschermen tegen extreme hitte."
Uit meerdereonderzoeken blijkt dat er een link is tussen hoge temperaturen en verslechtering van de mentale gezondheid. Zo waren er in Duitsland meer belletjes naar hulplijnen vanwege psychische problemen en geweld tijdens extreme temperaturen. Een Amerikaans onderzoek uit 2023 liet zien dat de kans op overlijden voor mensen met schizofrenie tijdens een hittegolf verdrievoudigde.
Sneller ontregeld
De problemen voor de groep worden veroorzaakt door meerdere factoren, legt Van Gelder uit. "Als het warm is, zit je vaak minder lekker in je vel. Mensen met psychische kwetsbaarheid kunnen daardoor sneller ontregelen", zegt ze. "Een onderdeel daarvan is dat mensen meer buiten zijn, en meer alcohol en drugs gebruiken."
Ook medicijnen kunnen een rol spelen als mensen daardoor bijvoorbeeld niet goed kunnen zweten. Of de mentale ziekte zelf: mensen met schizofrenie voelen vaak minder snel aan dat hun lichaam (te) warm is. Doordat ze niet genoeg water drinken of op tijd hun lichaam koelen, kunnen zij sneller oververhit of verward raken.
Door sociale isolatie beseffen deze mensen soms niet dat er een hittegolf aan komt, zegt Van Gelder. In combinatie met sociaaleconomische factoren maakt dat deze groep volgens haar extra kwetsbaar. "Vaak woont deze groep in slecht geïsoleerde huizen, zonder aircosysteem of ventilator. Ons advies is om samen met de patiënt te kijken wat de situatie is en wat diegene kan doen om af te koelen." Van Gelder raadt ook aan een extra incheckmoment in te plannen.
Tekort wordt nijpender
De verwachting is dat er in de toekomst door klimaatverandering vaker extreem warme periodes zullen zijn. "De ggz kampt al met personeelstekorten die steeds groter worden", voegt Van Gelder toe. "Als je dat bij elkaar optelt ontstaat er wel een probleem."
Daarom hoopt Van Gelder dat er meer bewustzijn komt onder artsen en hulpverleners over het verhoogde risico voor deze groep patiënten en raadt ze aan voorafgaand aan een hittegolf te inventariseren welke patiënten in de risicogroep vallen.
En als je een verward iemand tegenkomt, adviseert Van Gelder: maak een praatje of geef een flesje water. "Als je je zorgen maakt, bel dan 112."