In sommige badplaatsen in Turkije is een dagje naar het strand allang niet meer vanzelfsprekend. Langs grote delen van de kust hebben horecabedrijven en strandtenten openbare stranden volgebouwd met steigers, terrassen en rijen ligbedden.
Ondernemers zeggen dat ze daarvoor toestemming hebben van de gemeente en dat het goed is voor het toerisme. Maar veel inwoners spreken van een illegale bezetting. Volgens de Turkse wet moeten openbare stranden voor iedereen vrij toegankelijk blijven.
Toch vertellen inwoners van Bodrum, aan de Egeïsche Zee, dat ze worden weggestuurd zodra ze hun handdoek op het zand leggen. Vorige week leidde een video op sociale media tot veel ophef. Op de beelden is te zien dat een medewerker van een strandtent zand gooit op de handdoeken van strandgangers in de kustplaats Mersin om hen te verjagen. De zandgooier zou zijn opgepakt.
Wie wil blijven, krijgt vaak te horen dat er een ligbed gehuurd moet worden. En die prijzen zijn voor veel Turken nauwelijks nog op te brengen. Ondernemers ontkennen dat ze mensen weren en zeggen dat de tarieven nodig zijn om goede service en voorzieningen te kunnen bieden.
Maar de onvrede bij de burgers leidt inmiddels tot kleine demonstraties in meerdere badplaatsen.
Kust bezet
Activist Nihat Koyuncu uit Bodrum strijdt er al drie jaar voor om de openbare stranden terug te geven aan de inwoners. Tijdens een wandeling langs de kust laat hij zien hoeveel openbaar strand er volgens hem nog over is. "Van die anderhalve kilometer blijft nog zo'n driehonderd meter openbaar strand over. De rest is bezet. Tijdens de hele wandeling hebben we nauwelijks een stap op het zand kunnen zetten."
Langs de kust van Gündoğan volgen steigers, terrassen, bars en ligbedden elkaar vrijwel onafgebroken op. En de frustratie gaat inmiddels niet alleen over de ruimte die verdwijnt. Ook de prijzen leiden tot woede. Door de hoge inflatie is een dagje strand voor veel Turkse gezinnen onbetaalbaar geworden.
"Soms kost een ligbed 28 euro per persoon. Voor een gezin van vier is dat simpelweg niet te betalen", zegt Koyuncu. Volgens hem kijkt de gemeente vaak weg. "En dan heb je vaak nog niet eens iets gegeten of gedronken."
Het Turkse ministerie van Cultuur kondigde eerder aan dat het aantal openbare stranden dit jaar wordt uitgebreid naar 23. Daarnaast zijn er vele tientallen openbare stranden van de gemeenten. Daar zijn betaalbare voorzieningen beschikbaar en veel stranden zouden de Blauwe Vlag-status hebben, een internationaal keurmerk voor schone en goed beheerde stranden.
Ook juridisch lijkt er iets te veranderen. Het Turkse Hooggerechtshof heeft onlangs nog een uitspraak gedaan dat de kustlijn van het land publiek eigendom is en dat iedereen wettelijk recht heeft op toegang tot de zee.
Zo werd eerder deze maand een ondernemer veroordeeld nadat die een gezin had weggestuurd van een openbaar strand, omdat zij met hun handdoeken op het zand lagen. De rechter gaf het gezin gelijk.
Onvrede
Toch zijn veel inwoners van Bodrum nog altijd niet gerustgesteld. Volgens hen verdwijnt het recht op vrije toegang tot de zee langzaam, terwijl de overheid nauwelijks ingrijpt. Er worden boetes uitgedeeld, maar toch blijven de strandbedden staan.
"Die boetes zijn inmiddels een soort verkapt verhuursysteem geworden", zegt Koyuncu. Volgens hem zou alles binnen vijftien dagen na een boete moeten worden verwijderd. "Maar dat gebeurt dus niet. De overheid verdient er juist aan."
Een van de mensen die demonstreren tegen de gang van zaken is Tulay, die sinds 2006 in Bodrum woont. "We hebben deze bestuurders zelf gekozen. Dan verwachten we ook dat ze onze belangen beschermen."
Volgens haar is er nauwelijks handhaving en zijn voorzieningen die vroeger op openbare stranden aanwezig waren verdwenen. "Vroeger waren hier strandwachten, douches en toiletten. Die zijn allemaal verdwenen."
Ondertussen groeit het verzet. Volgens de demonstranten heeft inmiddels een ondernemer in Bodrum besloten geen ligbedden meer op het openbare strand te plaatsen.
"En we blijven actievoeren", zegt Tulay. "Totdat iedereen weer vrij toegang heeft tot de zee." Want, zeggen de actievoerders, de kust is van iedereen. "De zee ingaan moet een recht blijven en geen luxe worden."