In de Venezolaanse hoofdstad Caracas worden de komende dagen voor het eerst sinds de ontvoering van oud-leider Maduro gesprekken gevoerd tussen het regime en de oppositie. De onderhandelingen zijn geïnitieerd door de Verenigde Staten, als deel van een driestappenplan dat de Amerikaanse buitenlandminister Rubio in januari presenteerde.
Enkele dagen na de Amerikaanse inval introduceerde Rubio zijn plan voor het Latijn-Amerikaanse land: stabilisatie, economisch herstel en een democratische transitie. Veel kwam daar nog niet van terecht.
Het regime houdt de touwtjes nog strak in handen, verkiezingen bleven uit en de beloofde machtswissel kwam er niet. Boven op de politieke chaos werd het land ook nog eens getroffen door verwoestende aardbevingen, met een opeenstapeling van crises tot gevolg.
Machado afwezig
Niet alle hoofdrolspelers zitten aan de onderhandelingstafel. Zo kreeg oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado geen uitnodiging voor de gesprekken, zeggen bronnen tegen persbureau Reuters. In een bericht op X reageert ze op de onderhandelingen.
"Wij zullen geen obstakel vormen voor enig initiatief dat echte vooruitgang oplevert", schrijft Machado in een gezamenlijke verklaring met Edmundo González. Hij wordt volgens de oppositie en een groot deel van de internationale gemeenschap gezien als winnaar van de presidentsverkiezingen van 2024.
In de verklaring schrijven Machado en González geen deel uit te hebben gemaakt van "het ontwerp, de ontwikkeling of de uitvoering" van de gesprekken. Ook zeggen zij snel terug te keren naar Venezuela, iets wat Machado al maanden herhaalt. Volgens de laatste berichten verblijft ze in ballingschap in de VS, González in Spanje.
Twee parlementsvoorzitters
De onderhandelingen dit weekend vinden plaats onder leiding van de Verenigde Staten. Wie er aan Amerikaanse zijde aan tafel zit is onduidelijk. De onofficiële adviseur die namens de VS bemiddelde in Venezuela, zakenman Mauricio Claver-Carone, stapte gisteren onverwachts op. Wie zijn vervanger wordt is niet bekendgemaakt.
Ondertussen zetten het regime en de oppositie zich schrap voor zware onderhandelingen. De afvaardiging van het regime wordt geleid door parlementsvoorzitter Jorge Rodríguez, broer van interim-leider Delcy Rodríguez. Naar verwachting wil hij met de onderhandelingen bereiken dat de resterende Amerikaanse sancties van tafel gaan.
De oppositiedelegatie wordt geleid door Dinorah Figuera, die in juni na acht jaar ballingschap terugkeerde. Zij werd in 2015 verkozen als parlementslidtot het laatste democratische parlement. De oppositie behaalde toen voor het eerst in jaren een meerderheid, maar werd snel buitenspel gezet door Maduro.
De ene na de andere wet of beslissing van dat parlement werd toen door middel van juridische trucs geblokkeerd. Enkele jaren daarna installeerde Maduro een eigen, parallelle parlement, dat momenteel onder leiding staat van Jorge Rodríguez.
Rodríguez en Figuera hadden al een korte ontmoeting in juni, dagen voor de vernietigende aardbevingen:
Figuera staat aan het hoofd van het voormalige, nu vooral symbolische, parlement. Ze keerde terug op uitnodiging van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, zei ze tegen journalisten bij aankomst in Caracas.
In de gesprekken zal zij pleiten voor de vernieuwing van de nationale kiesraad en het hooggerechtshof, die onder controle staan van het regime. De oppositie hoopt daarmee vrije en eerlijke verkiezingen in het land te waarborgen, iets wat Venezuela al jaren niet kent.
Ook zal de vrijlating van politieke gevangenen op tafel liggen. Ondanks een omstreden amnestiewet die eerder dit jaar werd aangenomen, zitten nog altijd 379 mensen onterecht gevangen volgens cijfers van mensenrechtenorganisatie Foro Penal.
Rechtszaak Maduro
De zaak van Maduro lijkt geen rol te spelen in de onderhandelingen. Zeven maanden na zijn ontvoering, zitten Nicolás Maduro en zijn vrouw, Cilia Flores, nog altijd vast in afwachting van hun proces. Vorige maand werd bekend dat de rechtszaak volgend jaar juni van start zal gaan.
Het stel wordt onder meer beschuldigd van samenzwering tot narcoterrorisme, het importeren van cocaïne en het bezit van machinegeweren en explosieven. Ze hebben alle aanklachten ontkend.