Disciminatiemeldpunten in Nederland en België vinden dat er geen sprake was van discriminatie bij de optredens van Sophie Straat. Maandag vroeg ze bij een optreden in Gent voorafgaand aan een moshpit opnieuw ruimte te maken voor vrouwen, queer personen en mensen van kleur. Net als bij haar optreden tijdens Best Kept Secret vorige maand, vroeg ze "alle witte mannen naar achteren" te stappen.
Straat zegt dat ze niemand wilde uitsluiten, maar juist ruimte wilde maken voor mensen die zich in een moshpit minder veilig voelen. "Wat haar bedoeling ook was, mensen kunnen zich hierdoor gediscrimineerd voelen", zegt Discriminatie.nl. Het meldpunt kreeg daar "vele honderden klachten" over. "Wij begrijpen dat, maar zien op dit moment niet genoeg aanleiding om te denken dat er discriminatie was op basis van huidskleur of geslacht."
Het meldpunt zegt dat de artieste geen beledigende uitlatingen deed over witte mannen. "De oproep had alleen betrekking op één korte, eenmalige moshpit voor deze groepen. Bezoekers werden dus niet van het concert geweigerd."
In deze video van Nieuwsuur zie je wat een moshpit is en wat Straat vorige maand in Gent heeft gezegd:
Discriminatie.nl zegt geen verdere stappen te zetten wat betreft de meldingen. Het Openbaar Ministerie in West-Brabant heeft meerdere aangiftes ontvangen. Verdere mededelingen doet een woordvoerder niet. Ook de vraag of alle klagers bij het concert aanwezig waren, kan een woordvoerder niet beantwoorden.
De zaak speelt ook in België. Tijdens de Gentse Feesten verduidelijkte Straat haar eerdere oproep en vroeg zij bezoekers om zich eens wat vaker in andere mensen te verplaatsen. Volgens Belgische media klonk er applaus na haar oproep.
"Hoewel de uitspraak polariserend of kwetsend kan worden ervaren, moet ze in deze context worden gezien als een symbolische en artistieke uiting", zegt een woordvoerder van het Belgische discriminatiemeldpunt Unia tegen de Vlaamse omroep VRT. Het expertisecentrum ontving zo'n tweehonderd meldingen over het optreden. Die werden onderzocht, net als de uitspraken van Straat.
'Context doorslaggevend'
De context van de uitspraken was daarbij doorslaggevend, zegt de woordvoerder. "De uitspraak werd gedaan aan het eind van een artistiek optreden met een maatschappelijke en politieke boodschap over ongelijkheid." Ook waren er volgens Unia geen aanwijzingen dat witte mannen daadwerkelijk werden uitgesloten van het concert of van deelname aan de activiteiten.
"Volgens de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens genieten artistieke en politieke uitingen een ruime bescherming onder de vrijheid van meningsuiting, ook wanneer zij provoceren, choqueren of kwetsen", zegt de woordvoerder.
Alleen bij een daadwerkelijke oproep tot discriminatie, uitsluiting of haat kan die bescherming worden beperkt, aldus Unia. Elementen voor het inperken van die bescherming waren er niet.
Mikpunt van haatberichten en doodsbedreigingen
Sinds de eerste uitspraak kreeg Straat een stortvloed aan online haat over zich heen. In een Instagram-bericht eerder deze maand schreef ze over "een golf aan seksistische, antisemitische haatberichten en (doods)bedreigingen waarvan de ene explicieter en creatiever dan de ander".
Dat gebeurt volgens Straat niet alleen op het internet. "Online en in briefvorm, inclusief aangiftes en gerechtelijke aanklachten tegen mij, de mensen met wie ik werk en alle zalen en festivals waar ik speel deze zomer."
De zangeres verweet in het bericht ook het gebrek aan publieke solidariteit. "Waar zijn de (linkse) media? Waar blijven de statements vanuit de grote festivals? Het enige publieke narratief dat er te vinden is, is dat van rechtse media, zoals in de vorm van Johan Derksen die op nationale televisie roept: "Ik laat me niet piepelen door dat kutwijf" en "deze trut komt er niet mee weg".