Er komt een landelijke afstandsnorm voor geitenhouderijen. Nieuwe geitenbedrijven mogen over een paar jaar niet meer binnen 500 meter van woonkernen, scholen, kinderdagverblijven en zorginstellingen komen.
Omgekeerd mogen nieuwe woonwijken en andere gevoelige instellingen ook niet binnen 500 meter van een geitenhouderij worden gebouwd.
Bestaande geitenhouderijen mogen binnen die afstand niet meer uitbreiden.
Het kabinet komt met de maatregel omdat het mensen beter wil beschermen tegen longontstekingen.
Grotere kans
Het besluit is volgens minister Hermans (VVD) gebaseerd op meer dan tien jaar onderzoek dat begin dit jaar naar buiten kwam. De conclusie daarvan is dat mensen die binnen 500 meter van een geitenhouderij wonen meer kans op longontsteking hebben.
De Tweede Kamer, die zich al langer zorgen maakt over de gezondheidsrisico's voor omwonenden van geitenhouderijen, drong bij het kabinet aan op maatregelen. Vooral ook omdat het aantal geiten in ons land sinds 2000 vervijfvoudigd is naar bijna 600.000.
Naar verwachting wordt de maatregel over 2,5 à 3 jaar van kracht, als een wetgevingstraject is afgerond.
'Samenspel van factoren'
Een groep wetenschappers waarmee het NRC de afgelopen jaren sprak is niet overtuigd van de wetenschappelijke onderbouwing van het onderzoek. Eerdere onderzoeken wezen wel een verband aan tussen wonen in de buurt van een geitenboerderij en een verhoogd risico op longontsteking, maar een verklaring wat het precies veroorzaakt ontbreekt.
Minister Hermans van Volksgezondheid (VVDF) erkent dat er inderdaad "niet één ziekteverwekker" is aan te wijzen maar neemt het advies van de Gezondheidsraad over dat er een "samenspel van factoren is" dat het risico groter maakt.
Dat wil zeggen dat het kabinet heeft gewikt en gewogen om aan de ene kant iets aan de risico's voor de gezondheid te doen, maar ook de belangen van de sector te behartigen. Want die sector moet "tegelijkertijd ook perspectief houden", zegt staatssecretaris Erkens (VVD).
Geen 1000-meternorm
De Gezondheidsraad stelt dat er ook tot 1000 meter risico's zijn, maar het kabinet kiest nu voor 500 meter omdat daar de grootste risico's mee weggenomen worden. Ongeveer een derde van de geitenbedrijven kan met de nieuwe norm van 500 meter niet meer uitbreiden. Bij 1000 meter had dat om veel meer bedrijven gegaan.
Erkens begrijpt "dat niet alle ondernemers blij zullen zijn met een afstandsnorm, maar er blijft in Nederland een toekomst voor geitenhouderijen waarin we tegelijkertijd de gezondheidsrisico's beperken".
Het kabinet wil nu samen met gemeenten en provincies "afspraken maken over bestaande situaties". Voor mensen die wonen binnen 500 meter van een geitenhouderij gaan betrokken partijen "op verschillende manieren de blootstelling aan uitstoot vanuit geitenhouderijen verminderen".
Q-koorts
Geitenhouderijen raakten zo'n vijftien jaar geleden in opspraak door de verspreiding van Q-koorts.
In de periode 2007-2010 werden duizenden mensen ziek door een besmetting met Q-koortsbacterie, onder meer door inademing van met de bacterie besmette stof uit geitenstallen. Meer dan 100 mensen stierven aan de chronische vorm van Q-koorts.
De Nationale Ombudsman constateerde in 2013 dat de overheid veel te laat op de epidemie had gereageerd en dat mensen daardoor onnodig ziek waren geworden. In latere rapporten schreef de Ombudsman dat de overheid faalde in het geven van zorg en ondersteuning aan Q-koortspatiënten.