In het Amsterdamse Oosterpark is de nationale herdenking van het slavernijverleden. Er zijn toespraken van onder anderen premier Jetten en burgemeester Halsema en er worden kransen gelegd voor de slachtoffers van de slavernij in Suriname, Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius en Sint-Maarten.
Ook elders in het land zijn vandaag Ketikoti-vieringen, ter ere van het afschaffen van de slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden. Dat gebeurde vandaag 163 jaar geleden, op 1 juli 1863.
Premier Jetten zei trots zijn op het feit dat er op veel plekken in het koninkrijk inmiddels herdenkingen zijn van de slavernij, die hij "een schandvlek in de geschiedenis" noemde. "Die energie gaat niet meer weg. Het is een onstuitbare en onomkeerbare beweging."
Wel benadrukte hij dat er meer moet gebeuren. Hij verwees daarbij naar de excuses die drie jaar geleden werden uitgesproken door toenmalig premier Rutte. Die noemde de excuses "geen punt, maar een komma". Maar de toen ontstane hoop en verwachtingen zijn sindsdien volgens Jetten niet waargemaakt.
"Discriminatie en racisme zijn in Nederland nog altijd structureel aanwezig en diepgeworteld", zei de premier. "Alleen daarom al is er echt meer actie nodig na de komma." Jetten herhaalde daarmee de belofte die hij afgelopen weekend deed bij een gesprek met vertegenwoordigers van de zwarte gemeenschap.
Volgens Jetten is het niet alleen aan politici en bestuurders, maar aan alle inwoners van het koninkrijk om zich uit te spreken als ze zien dat iemand wordt gediscrimineerd. "Want elke keer dat we ons niet uitspreken, is een gemiste kans om racisme en discriminatie een halt toe te roepen", zei hij. "Op 1 juli herdenken we, de andere 364 dagen handelen we."
Jetten heeft in zijn toespraak ook alle overheidsinstanties uitgenodigd om voortaan elk jaar op 1 juli de vlag te hijsen ter ere van Ketikoti. "Om 1 juli nog steviger te verankeren, als een werkelijk nationale herdenking en viering." De vlag wordt op het ministerie van Algemene Zaken al gehesen, zei hij.
Twee weken geleden riep de Tweede Kamer de regering op om de vlag te hijsen op overheidsgebouwen rond de viering van Ketikoti. Minister Heerma (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) zei dat te willen onderzoeken. Daarvoor moet de vlaginstructie voor rijksgebouwen worden aangepast. Daarin staat wettelijk vastgelegd op welke dagen in het jaar de vlag mag worden opgehangen.
Bloedlijnen
De Amsterdamse burgemeester Halsema begon haar toespraak over het shirt van het Nederlands elftal. Dat verdient volgens haar de prijs voor "het mooiste shirt van het hele toernooi". Op het shirt staan allerlei symbolen, zoals de tulp en de mattenklopper die met de Surinaamse ala kondre-ketting alles verbindt. "Het ontwerp zegt: dit is Nederland, dit is onze nationale trots."
Halsema benoemde ook de "racistische kritiek" die online losbrak "op het shirt, op onze spelers van kleur en ook weer na de wedstrijd tegen Marokko". Volgens haar komt de haat niet van een kleine groep mensen. "Maar meer politici en opiniemakers komen er openlijk voor uit dat zij streven naar witte superioriteit."
Volgens Halsema bestaat er in sommige delen van de samenleving "nog altijd een diepverankerd racistisch mensbeeld", waar het idee leeft dat "een echte Nederlander wit is en dat onze nationale gemeenschap via bloedlijnen door wordt gegeven".
De burgemeester van Amsterdam zei verder dat Nederlanders samen de "toekomst van onze samenleving" bepalen. "Van het land waarop wij trots willen zijn. Dat is een land van vrijheid, vooruitgang, democratie, solidariteit en gelijkwaardigheid."
Optocht en andere evenementen
De herdenking in het Oosterpark volgde op een optocht vanuit de Stopera in het centrum van Amsterdam. Daar was vanochtend een "vrijheidsontbijt" met 1500 mensen. Veel deelnemers aan de optocht waren gekleed in kleding uit Suriname en het Caribisch gebied en speelden muziek.
Verder is op het Museumplein in Amsterdam vandaag het Keti Koti Festival. Tot 22.00 uur zijn daar optredens van artiesten op vijf podia.
Ook op andere plekken in het land zijn festivals en andere evenementen vanwege Ketikoti, dat in de Surinaamse taal Sranantongo "ketenen gebroken" betekent. Zo zijn er vieringen in Rotterdam, Utrecht, Middelburg en Leeuwarden.