De financiën van langdurigezorginstellingen in Nederland, zoals verpleeghuizen en de gehandicaptenzorg, zien er op het oog goed uit, maar onder de motorkap spelen grote problemen. Dat concludeert accountantskantoor BDO in zijn jaarlijkse zorgrapport. Veel instellingen maken wel winst, maar doen dat alleen dankzij hun gebouwen.
De zorginstellingen krijgen een vergoeding voor hun gebouwen. Hoe ouder een gebouw, hoe meer er is afgeschreven en hoe minder ze kosten, maar de vergoeding loopt door. "Zodoende hebben instellingen de afgelopen jaren best wat kunnen oppotten en goede resultaten kunnen behalen", zegt Mike Tagage, voorzitter van de BDO Branchegroep Zorg.
Volgens Tagage maskeert het vastgoedrendement het totale rendement. "Haal je de winst dankzij gebouwen eruit, dan draait de zorg verlies. Het verlenen van zorg zelf is bij de meeste zorginstellingen niet winstgevend en dat leidt tot een kwetsbare financiële positie."
De financiën hebben invloed op de toekomst in de zorg, want van welk geld kan je een nieuw of beter passend gebouw neerzetten? "De vraag wordt steeds meer: voor wie bouw je?", zegt Tagage. "De trend van de laatste jaren zet zich door: steeds meer mensen willen thuis zorg krijgen. Dan zou je misschien zelfs moeten krimpen in gebouwcapaciteit."
BDO bekijkt jaarlijks de financiële situatie van zorginstellingen voor mensen die blijvend intensieve zorg of toezicht nodig hebben. Het keek nu naar 299 instellingen voor ouderenzorg en 105 voor gehandicaptenzorg. Zij staan voor uitdagingen zoals leegstand en veroudering, maar ook personeelstekort.
Veel zzp'ers vertrokken
BDO noemt daarnaast de afhankelijkheid van zzp'ers in de gehandicaptenzorg problematisch. Het noemt de inspanningen van zorgaanbieders om, als gevolg van de invoering van de Wet DBA, de inhuur van zzp'ers af te bouwen "grotendeels onsuccesvol".
Zowel in de ouderenzorg als in de gehandicaptenzorg verlieten meer zzp'ers de sector dan dat er mensen in loondienst bij kwamen. In de ouderenzorg werken er 3000 mensen minder, in de gehandicaptenzorg zo'n 2000. Dat is een kleiner aantal, maar die sector is ook aanzienlijk kleiner, schrijft BDO.
Volgens Tagage bevindt de gehandicaptenzorg zich in een soort spagaat. "Of ze bouwen zzp'ers af, want anders lopen ze het risico op een boete van de Belastingdienst, maar als ze dat doen, kunnen ze geen zorg meer verlenen. Dus ze gaan maar door en hopen dat de Belastingdienst geen boete oplegt."
Uit onderzoek van Nieuwsuur bleek onlangs dat de gehandicaptenzorg de laatste jaren op verschillende vlakken ernstig is verslechterd. Tagage: "Bestuurders van zorginstellingen die wij spreken, herkennen die zorgen. Waar willen we in Nederland naartoe? Zij snappen dat je van de zzp af moet omwille van regels, maar er is geen panklare oplossing."
Investeren in AI
De zzp-problematiek leidt ook tot een stijgend ziekteverzuim. In de gehandicaptenzorg is 8,5 procent van de werknemers ziek ten opzichte van 8,2 procent in 2024. In de ouderenzorg is 9,2 procent van de werknemers ziek: een jaar eerder was dat nog 9 procent.
Volgens BDO is het voor zorginstellingen zaak om te blijven investeren, vooral in technologie, zoals AI. "Denk aan spraakgestuurd rapporteren of het maken van roosters. Dat ontlast medewerkers die daardoor meer tijd krijgen voor handen aan het bed. Het verhoogt ook het werkplezier, wat ook het verzuim kan aanpakken", zegt Tagage.