De overheid begint 15 juni een campagne in een nieuwe poging om wangedrag op fatbikes aan te pakken. Verantwoordelijk minister Karremans van Infrastructuur wil dat ouders de technische staat van de fatbike van hun kinderen controleren en ze aanspreken op slecht gedrag op de fatbike.
Volgens hem is een nieuwe campagne nodig omdat uit onderzoek is gebleken dat jongeren de verkeersregels best kennen, maar massaal aan hun laars lappen. Dit zou komen door groepsdruk, zelfoverschatting of uit weerstand tegen het negatieve beeld over de fatbike.
Andere weggebruikers zouden zich volgens het onderzoek vooral ergeren aan fatbikegebruikers die te snel optrekken, andere verkeersdeelnemers intimideren en te snel rijden. Ook is een ergernis dat vaak twee, drie of zelfs vier personen op één fatbike zitten.
De minister wijst erop dat hersenletsel onder jongeren op de elektrische fiets sinds 2020 is verzesvoudigd. Karremans: "Het zou helpen als ouders bijvoorbeeld het gesprek aangaan met hun kinderen."
Om de campagne alvast af te trappen is Karremans woensdagochtend aanwezig bij een fatbikecontrole in Barendrecht, net als Edwin van de Graaf van de verkeerspolitie. De ochtend begint rustig, maar op het moment dat de scholen bijna opengaan, wordt het steeds drukker. Rond half negen fietsen twee jonge meiden samen op één fatbike de politiefuik in.
Volgens de meiden is hun fatbike niet opgevoerd. Of de controles stom zijn? "Nee, eigenlijk niet", zegt één van hen tegen de NOS. Ze begrijpen de actie wel.
De politieagent constateert echter al snel dat de technische staat van hun fatbike verre van in orde is: een remhendel ontbreekt. De fiets remt niet, zegt de agent. "Hij remt wel, maar dat doet hij slow!", reageert één van de meiden snel. "De rem is net afgebroken, ik heb hem in mijn tas." Druk maken de meiden zich er niet om: de fatbike functioneert prima met één rem, vinden zij.
Op de rollerbank blijkt dat de fiets niet is opgevoerd. Ondanks de slechte technische staat van het vervoersmiddel ("Een kapotte rem is geen goed teken.") neemt de politie de fiets niet in beslag. Ook volgt er geen boete. Aan andere fatbike-bestuurders zijn deze ochtend al wel bekeuringen uitgedeeld. De hoogte daarvan wordt later bepaald door de officier van justitie en kan al snel oplopen tot enkele honderden euro's.
Helmplicht en boetes
Van de Graaf schat in dat de helft van de fatbikes op de openbare weg niet aan de technische eisen voldoet. Volgens hem zijn de meest voorkomende overtredingen remmen die niet werken, remmen die ontbreken of opgevoerde fatbikes die harder kunnen dan 25 kilometer per uur.
Pogingen om de overlast rondom het vervoersmiddel te beteugelen, stuiten al langere tijd op juridische problemen. De kern van het probleem is de definitie: wat is een fatbike en wat wordt gezien als een 'gewone' elektrische fiets?
Zo blijkt dat fabrikanten hun ontwerp snel kunnen aanpassen om juridische omschrijvingen van de fatbike te omzeilen, bijvoorbeeld door er dunnere banden onder te zetten. Ook is er nog geen helmplicht voor jongeren op een fatbike, daar wordt wel sinds 2024 over gesproken.
Eind april kondigde minister Karremans aan dat hij werkt aan een minimumleeftijd voor bestuurders van fatbikes en dat hij "een wettelijke basis" wil maken voor fatbikevrije zones. Het doel is dat deze, net als de helmplicht, in september 2027 ingaan.
In Enschede en in Amsterdam hebben ze daar niet op gewacht, daar zijn al gebiedsverboden voor fatbikes. In het Vondelpark zijn tussen 25 mei en 8 juni 39 boetes en 31 waarschuwingen uitgedeeld, maakte de gemeente Amsterdam vandaag bekend.