Rapper en muziekproducent Ye, voorheen Kanye West, treedt vandaag en maandag op voor tienduizenden bezoekers in het Gelredome in Arnhem. Het is zijn eerste Europese optreden sinds 2014 en meteen ook zijn enige concertreeks hier.
De 48-jarige Amerikaan zou komende tijd ook optreden in Frankrijk, Zwitserland, Polen, Italië en op Wireless, het grootste hiphopfestival van Londen. Maar al die concerten vielen in het water vanwege Ye's omstreden reputatie.
De controverse rond Ye heeft alles te maken met antisemitische en naziverheerlijkende uitspraken die hij in het verleden heeft gedaan. Zo zei hij in een interview in 2022 dat hij van Hitler hield, noemde hij zichzelf een nazi, bracht hij het nummer Heil Hitler uit en verkocht hij T-shirts met hakenkruizen.
Verder beweerde hij acht jaar geleden dat "400 jaar slavernij een keuze was" en droeg hij een T-shirt met de racistische leus 'White Lives Matter'.
Museum bezoeken
Ook in Nederland is sinds de aankondiging van Ye's concertreeks veel te doen over zijn komst. Een meerderheid van de Tweede Kamer wilde de rapper weren en het Centraal Joods Overleg (CJO) stapte naar de rechter omdat de organisatie vindt dat zijn optredens zorgen voor een onveilig gevoel, met name voor Joodse Nederlanders.
De Arnhemse burgemeester Marcouch, die het concert niet kon verbieden, wil morgen samen met de rapper naar het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam, meldde de Volkskrant vanochtend. Zo zou Ye kunnen kennismaken met de Joodse geschiedenis in Nederland.
Auto-ongeluk
In 2023 bood de rapper op X de Joodse gemeenschap in het Hebreeuws zijn excuses aan voor zijn uitspraken. Begin dit jaar schreef hij een open brief aan The Wall Street Journal. Daarin excuseerde hij zich naar de zwarte en Joodse gemeenschap. "Ik hou van Joodse mensen", beweerde Ye.
Zelf zei West dat zijn uitlatingen voortkwamen uit een bipolaire stoornis, die zou zijn ontstaan na een auto-ongeluk in 2002. Door die psychische stoornis voelen mensen zich afwisselend onoverwinnelijk en diep zwartgallig, en in een manische toestand is de rem eraf.
'Uitlatingen zijn verschrikkelijk'
Voor Ye-fans in Nederland leidt zijn komst tot een ingewikkeld dilemma. Zij willen de artiest graag een keer live zien optreden, maar zijn het niet eens met de pijnlijke en negatieve manier waarop Ye de aandacht naar zich toe weet te trekken.
De 25-jarige Willem luistert al tien jaar naar de muziek van Ye, maar vindt zijn uitlatingen "verschrikkelijk" en begrijpt dat mensen zich erdoor gekwetst voelen. Toen het concert werd aangekondigd, had hij zijn twijfels of hij ernaartoe moest gaan. "Ik wist ook niet of het überhaupt door zou gaan. Iedere keer zegt hij weer debiele dingen."
"Ik had hem na zijn uitspraken al afgeschreven", zegt hij. Die uitlatingen stralen volgens hem af op zowel de muziek als de mensen die er graag naar luisteren. Toch gaat hij naar het concert. "Ik ga voor de muziek, niet voor West als persoon."
Provocerend gedrag
In zijn teksten gaat Ye aan de haal met zijn stoornis en zet hij die ook in voor zijn merknaam. Hij noemde het een superkracht en op zijn album Ye (2018) stond prominent de tekst "I hate being Bi-Polar - it's awesome".
Willem is enigszins gerustgesteld door de concerten in de VS en Turkije, die hij online heeft gezien. Daarin is Ye te zien die optreedt op een wereldbol en zich niet antisemitisch uitlaat. Als de artiest zich in Arnhem toch op zulke wijze uitlaat? "Dan zijn wij de eersten die weglopen", zegt Willem.
Ye kent een geschiedenis van onbegrijpelijk en provocerend gedrag. Zoals in 2009, toen hij uit protest het podium bestormde tijdens een dankwoord van Taylor Swift. Hij vond dat Beyoncé de prijs had moeten winnen.
En in 2020 stelde hij zich verkiesbaar voor het Witte Huis, zonder echt moeite te doen op de stemformulieren te komen. In interviews en op sociale media houdt Ye vaak onsamenhangende en ongefilterde betogen.
Muziekgenie
Voor de 23-jarige Jens was het lange tijd onzeker of Ye nou echt naar Nederland zou komen, gezien alle afzeggingen. Ook hij krabde zich elke keer weer achter de oren wanneer Ye weer "iets debiels" zei. Maar toen hij online beelden van zijn show zag, leek het hem toch tof om erbij te zijn.
Uiteindelijk hebben zijn vrienden als verjaardagscadeau tickets voor hem gehaald, en wel voor de Golden Circle, de plekken waar je het dichtst bij Ye staat.
"Het is zo'n grote artiest en producent, en voor de hiphop een van de grootste muziekgenieën. Maar aan de andere kant is hij niet mediagetraind en een mafkees", zegt hij. Hij verwijst naar Ye-concerten in de VS waarbij de rapper soms niet kwam opdagen.
"We moeten zijn uitspraken niet goedkeuren, maar er is wel genoeg over gezegd", concludeert Jens. Hij ziet dat Ye pogingen doet om dit hoofdstuk af te sluiten. "Ook andere artiesten proberen dit, dus waarom met twee maten meten?"