Torenhoge ambities, grote dromen in de ruimte, maar ook grote verliezen. Volgende maand wil Elon Musk zijn ruimtevaartbedrijf SpaceX naar de beurs brengen. Het belooft een van de opmerkelijkste beursgangen ooit te worden.
Gisteren werden documenten gepubliceerd die een inkijkje geven in het ruimtebedrijf van miljardair Musk. Die zogeheten prospectus moet beleggers helpen in te schatten of het een interessante investering kan zijn als het bedrijf de beurs op gaat.
Het leest als een sciencefictionboek. Zo wil Musk al over twee jaar de eerste AI-datacenters in de ruimte lanceren. Ook wil hij kunstmatige intelligentie ontwikkelen die het uiteindelijk mogelijk moet maken een basis op de maan te bouwen. Hij wil gaan mijnen op astroïden en passagiersvluchten naar Mars realiseren.
Kans van hun leven
Om dit allemaal te bereiken heeft SpaceX geld nodig. Musk wil 75 miljard dollar ophalen en daarmee zou het de grootste beursgang ooit worden. Als beleggers daadwerkelijk dit geld steken in SpaceX dan zou het bedrijf een beurswaarde krijgen van meer dan 2 biljoen dollar (2000.000.000.000 dollar). Musk zou daarmee ook direct de eerste biljonair ter wereld worden.
"Beleggers kunnen dit zien als de kans van hun leven. Het kan een succes zijn en dan wil je de boot niet missen", zegt beleggingsexpert en beursanalist Corné van Zeijl. Maar hij stipt ook de andere kant van de medaille aan. Want wie voorbij de grote toekomstdromen kijkt, ziet vooral een bedrijf dat nog heel veel verlies maakt.
"Als je naar de financiën kijkt dan slaat het helemaal nergens op", zegt Van Zeijl. Zo boekte SpaceX het afgelopen kwartaal nog een verlies van bijna 4,3 miljard dollar bij een omzet van bijna 4,7 miljard dollar. In heel 2025 boekte het bedrijf ook al een fors verlies van bijna 5 miljard dollar. De torenhoge ambities gaan volgens Van Zeijl dan ook gepaard met grote risico's.
Wanneer SpaceX een beursgang maakt op de Amerikaanse techbeurs Nasdaq dan is het goed mogelijk dat het ook wordt opgenomen in indexfondsen. "Pensioenfondsen gaan hier mogelijk ook geld in steken. Zodra een bedrijf in een indexfonds zit dan gaat het heel snel", zegt Van Zeijl. Want pensioenfondsen volgen vaak indexfondsen en als SpaceX er in de toekomst in zit, bestaat er dus een kans dat ook Nederlands pensioengeld gestoken wordt in dit bedrijf.
Tanken op Mars
Los van de financiën staan er nog andere zaken in de prospectus die de beleggers zouden kunnen afschrikken. Zo houdt Musk ook na de beursgang 85 procent van de stemrechten in handen en kan hij niet ontslagen worden. Ook staat er in de documenten dat Musk zijn interesse in het bedrijf kan verliezen: "Het verlies of afname van betrokkenheid zou een negatief effect hebben op onze bedrijfsstrategie." Het is volgens Van Zeijl wel duidelijk dat deze bestuursstructuur voor beleggers risicovol is.
Daarnaast zijn er grote twijfels over de haalbaarheid van al deze grote dromen. "AI-datacenters in de ruimte lanceren is een erg vergezocht plan. Maar wellicht weet Musk de wereld te verbazen", zegt Philippe Schoonejans van ruimtevaartmuseum Space Expo.
Hiervoor zijn heel veel grote satellieten nodig en die kunnen volgens Schoonejans grote problemen op aarde veroorzaken. "De hoeveelheid satellieten vergroot het risico op een kettingbotsing. Zonder werkende satellieten worden we zo'n twintig jaar terug in de tijd geworpen. Terug naar toen we nog niet afhankelijk waren van mobiele telefoons, internet of navigatie."
Nu al is zo'n 95 procent van alle satellieten die rond de aarde zweven in handen van Musk, weet Schoonejans.
Hij is nog minder hoopvol over passagiersvluchten naar Mars. "Dat gebeurt zeker niet in de komende twintig jaar en al helemaal niet met een terugkeer naar aarde", zegt Schoonejans. "Door gewichtloosheid vindt spierverlies en botontkalking plaats. Na dat soort lange vluchten worden astronauten normaal gesproken uit een raket getild." Dat lukt niet op Mars.
Bovendien heb je heel veel brandstof nodig om weer terug te kunnen keren naar aarde. "Maar op Mars kun je niet tanken."