Meer gevaarlijke hitte, een grotere kans op huidkanker en nieuwe infectieziekten die voet aan de grond kunnen krijgen. Door de opwarming van het klimaat nemen gezondheidsrisico's toe. Hier wordt nog te weinig tegen gedaan, zeker op Saba, Sint Eustatius en Bonaire, waar de bevolking bijzonder kwetsbaar is, schrijven de Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad in een ongevraagd advies aan drie ministeries.
In het Caraïbisch deel van Nederland nemen de risico's niet alleen sterker toe dan in de rest van ons land, inwoners kunnen zichzelf er lastiger beschermen. Zo is er bijvoorbeeld meer armoede en zijn de voorzieningen minder goed.
Een van de voornaamste risico's van klimaatverandering is dat mensen vaker te maken krijgen met hoge temperaturen en hittestress. Vooral kwetsbare groepen lijden hieronder, zoals zwangere vrouwen, ouderen en chronisch zieken. Nu overlijden in een gemiddeld jaar al ruim 800 mensen voortijdig door hitte. Een derde is, volgens het advies, te wijten aan de ongeveer 2 graden Celsius die ons land al is opgewarmd.
Zonder maatregelen zal het aantal hittedoden verder toenemen, blijkt uit RIVM-onderzoek. De mate waarin dit gebeurt, hangt sterk af van het tempo van de opwarming. Daarbij is klimaatverandering niet de enige oorzaak. Het aantal ouderen neemt komende jaren verder toe en daarmee ook het aantal kwetsbare mensen. Overigens daalt wel het aantal mensen dat overlijdt door kou in de winter.
In de praktijk blijkt het goed mogelijk iets te doen tegen de gevaren van hitte. Na warme zomers in 2003 en 2006 kreeg Nederland een Nationaal Hitteplan. Als dat actief is, is er bijvoorbeeld extra aandacht voor ventilatie en koeling in verzorgingshuizen. Vorig jaar bleek dat het risico om te overlijden op hete dagen voor kwetsbare mensen is afgenomen.
Het hitteplan is volgens het advies een van de weinige bestaande maatregelen tegen de toegenomen gezondheidsrisico's van klimaatverandering. Andere risico's worden wel onderzocht, maar dat leidt tot dusver volgens het advies nog nauwelijks tot maatregelen.
Smog, uv en muggen
Terwijl ook die risico's groter worden. Zo krijgen mensen meer last van hooikoorts omdat het pollenseizoen langer duurt. Daarnaast kunnen infectieziekten en de muggen die ze verspreiden, vaste voet aan de grond krijgen in Nederland. Ook worden mensen meer blootgesteld aan smog en uv-straling. Het is lastig in te schatten hoe groot die risico's zijn en harde cijfers heeft het rapport daarom niet.
Volgens het advies vergroot nietsdoen de verschillen tussen bevolkingsgroepen. In Nederland is gezondheid ongelijk verdeeld. Theoretisch geschoolden en rijkere mensen leven langer én langer in goede gezondheid dan praktisch geschoolden en mensen met een smalle beurs. Volgens het advies dreigt klimaatverandering deze verschillen groter te maken omdat kwetsbare groepen minder kunnen doen om zich te beschermen.
Het rapport noemt ook concrete maatregelen die dat kunnen tegengaan, zoals het hittebestendiger maken van huizen en scholen.
Eerdere waarschuwingen
Het is niet voor het eerst dat experts waarschuwen voor de impact van klimaatverandering op onze gezondheid. Afgelopen weekend nog pleitte een commissie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ervoor klimaatverandering in Europa te behandelen als een noodsituatie.
Volgens de commissie, waarin ook voormalig minister Ernst Kuipers zat, zou het gaan om een "catastrofale bedreiging voor volksgezondheid".
Een jaar eerder gaf de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving onder leiding van Jet Bussemaker al zo'n waarschuwing af. "De urgentie die uit dit rapport spreekt, sluit naadloos aan bij onze eigen bevindingen", reageerde Bussemaker dit weekend tegenover de NOS over het WHO-advies.