Koningin Elizabeth II wilde indertijd "bijzonder graag" dat haar zoon Andrew handelsgezant van het Verenigd Koninkrijk zou worden. Dat blijkt uit door de Britse regering vrijgegeven documenten.
De vertrouwelijke documenten over de benoeming van Andrew zijn vrijgegeven nadat het Lagerhuis dit in februari had geëist. Deskundigen noemen de vrijgegeven documenten "explosief en mogelijk zeer schadelijk". De 31 pagina's bevatten vele e-mails, sms- en WhatsApp-berichten tussen overheidsfunctionarissen.
Het hoofd van de Britse handelsorganisatie British Trade International schreef in februari 2000 in een memo aan de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken: "De koningin hecht er grote waarde aan dat de hertog van York een prominente rol speelt bij het behartigen van de nationale belangen."
Voorkeur voor ontwikkelde landen
Koningin Elizabeth zou op de benoeming van haar zoon hebben aangedrongen omdat er geen ander lid van de koninklijke familie beschikbaar was en "de hertog van York zijn rol vanzelfsprekend zou vinden". Een ander lid van de koninklijke familie nam afscheid van de functie en Andrew zou juist op zoek zijn naar een nieuwe baan omdat zijn actieve rol binnen de marine afliep.
Andrew bekleedde deze functie uiteindelijk van 2001 tot 2011. Hij reisde namens het Verenigd Koninkrijk de wereld rond om handelsrelaties te onderhouden en aan te gaan met andere landen. De voormalige prins zou bij zijn aanstelling de voorkeur hebben uitgesproken om als gezant "vooral meer ontwikkelde landen te bezoeken".
Hij kreeg door deze lobbyfunctie toegang tot belangrijke contacten binnen de overheid en het bedrijfsleven wereldwijd. Uiteindelijk moest Andrew in 2011 aftreden: hij werd ervan verdacht dubieuze contacten te onderhouden met leidinggevende figuren in Libië en Azerbeidzjan, schrijven Britse media. Hij werd toen al vanwege zijn gretigheid voor wereldreizen Airmiles Andy genoemd in de Britse pers.
Geen screening
De voormalige prins werd eerder dit jaar gearresteerd na beschuldigingen dat hij als speciaal gezant overheidsrapporten met de omstreden Amerikaanse miljardair en zedendelinquent Jeffrey Epstein had gedeeld. Door zijn betrokkenheid bij schandalen rondom Epstein raakte ex-prins Andrew vorig jaar al zijn koninklijke titels kwijt, tegenwoordig gaat hij door het leven als Andrew Mountbatten-Windsor.
Volgens minister Chris Bryant van Handel is uit de vrijgegeven documenten niet gebleken dat ex-prins Andrew is gescreend voordat hij werd aangesteld. In een schriftelijke verklaring schrijft hij: "Er is ook geen bewijs dat dit is overwogen". Dat was volgens hem niet vreemd: Andrew volgde een familielid op en daarmee was zijn benoeming een voortzetting van betrokkenheid van de koninklijke familie bij het bevorderen van de internationale handel, aldus Bryant.
Als speciaal gezant opereerde Andrew niet als prins, maar als burger en daarom moest hij zich aan de wetten en regels van de Britse ambtenarij houden. Hij kan hierdoor als burger voor de rechter gedaagd worden. Volgens minister Bryant werkt de Britse regering "volledig mee" met de politie in hun onderzoek naar Andrew.