In Oostenrijk is een voormalig medewerker van de binnenlandse veiligheidsdienst veroordeeld tot ruim vier jaar cel voor spionage voor Rusland. De rechtbank acht bewezen dat hij informatie doorsluisde naar Moskou.
De 63-jarige Egisto Ott verzamelde onder meer informatie over Russen die hun thuisland waren ontvlucht en van wie de Russische veiligheidsdienst FSB de verblijfplaats wilde achterhalen.
Ott zou verder drie mobiele telefoons van hoge ambtenaren van het ministerie van Binnenlandse Zaken via via aan Moskou hebben gegeven. Die toestellen vielen tijdens een boottocht in Oostenrijk in het water en zouden op de een of andere manier bij de Russische inlichtingendienst FSB zijn beland.
De oud-medewerker van de inlichtingendienst is ook schuldig bevonden aan het overhandigen van een laptop met inlichtingen uit een EU-lidstaat aan de Russen. Daarvoor kreeg hij naar verluidt 20.000 euro.
Topman van Wirecard
De link met Moskou liep volgens de aanklagers via een spionagenetwerk waarin de Oostenrijker Jan Marsalek een belangrijke rol speelde. Hij is de voormalig topman van Wirecard, een Duits betalingsbedrijf dat in 2020 failliet ging als gevolg van miljardenfraude.
In de nasleep daarvan bleek dat Marsalek jarenlang had geopereerd als geheim agent voor de Russen. Hij wordt internationaal gezocht en er wordt aangenomen dat hij in Rusland resideert.
Volgens de aanklager liep de link tussen Ott en de Russen via een spionagenetwerk waar onder meer een aantal Bulgaren bij betrokken was. Zij werden vorig jaar in Londen veroordeeld voor spionage.
Chatberichten
Justitie voerde een grote hoeveelheid chatberichten aan als bewijs. Die gesprekken gingen tussen de Bulgaren en een account waarvan wordt vermoed dat het van Marsalek is. Ott werd niet bij naam genoemd, maar voor de aanklagers stond vast dat hij een aantal spionageacties heeft uitgevoerd die in de chats werden besproken.
De voormalig medewerker van de veiligheidsdienst ontkent dat hij voor Moskou heeft gewerkt. Zijn verweer was dat hij een zeer geheime operatie uitvoerde voor een westerse inlichtingendienst, maar daar ging de rechtbank niet in mee. Een andere verdachte in deze zaak, een politieagent, kreeg een voorwaardelijke celstraf van 15 maanden voor het helpen van Ott.
Bulgaren veroordeeld
Justitie heeft Ott sinds 2017 in het vizier. Hij werd in maart 2024 opgepakt en zat een aantal maanden in voorarrest. De lange duur van de zaak was voor de rechtbank reden voor een aantal maanden strafkorting.
De oud-inlichtingenofficier heeft al gezegd dat hij in hoger beroep gaat. Het Openbaar Ministerie gaat intussen door met het onderzoek naar hem, omdat wordt vermoed dat hij ook toegang had tot de persoonlijke gegevens van tienduizenden medewerkers van het ministerie van Binnenlandse Zaken.
Correspondent Charlotte Waaijers:
"Dit is in Oostenrijk te boek komen te staan als de grootste spionagezaak van de laatste decennia, met Ott als spin in het web voor Rusland. Hij heeft in meerdere grote spionagegevallen informatie doorgesluisd die de Russische veiligheidsdienst onder andere kon gebruiken om in het buitenland op tegenstanders van de Russische regering te jagen.
Daarmee is Ott uitgegroeid tot een gezicht van de vele misstanden bij de Oostenrijkse veiligheidsdienst de afgelopen jaren, die de reputatie behoorlijk beschadigd hebben. Andere landen hadden er zelfs zo weinig vertrouwen in dat gevoelige informatie in Oostenrijk veilig was, dat de internationale samenwerking met de dienst werd beperkt.
Om orde op zaken te stellen werd de dienst in 2021 zelfs volledig opgeheven, en werd er een nieuwe opgericht. Ook een veroordeling van Ott moet, na jaren van kritiek over een te slappe aanpak en politieke betrokkenheid bij spionage, een teken van verbetering zijn.
Tegelijk zijn er volgens Oostenrijkse media nog altijd mensen die met Ott hebben gewerkt, en van wie niet onomstotelijk vaststaat dat ze fout hebben gehandeld, aan het werk bij de inlichtingendienst. En de aanscherping van relatief soepele wetten tegen spionage is nog altijd gaande. Dus van een schone lei lijkt na deze veroordeling nog geen sprake."