De Amerikaanse president Trump zegt een deal te hebben bereikt met China over energie, vliegtuigen en sojabonen. De details zijn nog niet bekend, maar dat laatste kan een klein lichtpuntje zijn in een gitzwart jaar voor Amerikaanse sojaboeren.
Amerikaanse boeren hebben het moeilijk door hogere prijzen voor diesel en kunstmest door de oorlog in Iran en Trumps grillige handelsrelatie met China maakt de afzet op deze markt onzeker. Voor veel sojaboeren is het nu al een mislukt jaar.
Cameron Gibson graait in de grond op zoek naar een teken van vocht. De droogte in Orange County, Virginia maakt dat hij later moet planten dan normaal. Een extra kopzorg op een groeiende lijst dit jaar. "Het is een rampzalig jaar", concludeert hij.
Door de onrust rond de Straat van Hormuz kampt hij met de hoogste dieselprijzen die hij ooit heeft gezien, terwijl de prijs van kunstmest tot wel verviervoudigd is. Daarbovenop komt de onbetrouwbaarheid van de belangrijkste klant: China.
Gebrek aan vertrouwen
Toen Trump tijdens zijn eerste termijn in 2018 heffingen aankondigde tegen China, reageerden de Chinezen onder andere door 75 procent van hun soja-import uit de Verenigde Staten te schrappen.
In 2022 werd de handelsrelatie onder Biden stabieler en bereikte de export van Amerikaanse soja naar China een recordhoeveelheid. Er werd bijna 30 miljoen ton bonen naar het land geëxporteerd. China was daarmee verantwoordelijk voor de helft van de Amerikaanse soja-exportinkomsten.
Toen Trump in 2025 opnieuw met zware heffingen kwam, liet China de import van Amerikaanse soja bijna volledig opdrogen. Om de pijn te verlichten sloot Trump eind vorig jaar een deal met China, die tot 2028 een stabiele afname van 25 miljoen ton soja garandeerde.
Het is een fragiele deal en China heeft eerder de soja-import als geopolitiek wapen ingezet. President Xi-Jinping haalt in toenemende mate soja uit Brazilië in plaats van uit de Verenigde Staten.
Ondanks al die onzekerheid klimt Gibson vastberaden op zijn trekker om naar de soja-akker te gaan: "Ik run deze boerderij met de hulp van mijn 86-jarige vader. Hij noemt soja altijd het 'gouden gewas' omdat het zoveel toepassingen heeft." Het feit dat soja voor het maken van tofoe tot autobanden gebruikt kan worden, geeft Gibson hoop. "We kunnen dit jaar nog wel quitte spelen."
Handelsoorlog raakt de hele sector
Vierdegeneratieboer Jeff Sandborn is meer bezig met de schade beperken dan met winst maken. In Michigan voelt hij dezelfde klappen van de geopolitieke instabiliteit als Gibson.
Sandborn stelt z'n beplantingsmachine in voor de komende dag. Hij vertelt dat je als sojaboer niet eens je bonen direct aan China hoeft te verkopen om de effecten van de handelsoorlog te voelen. "Als boer gaat het niet zozeer om waar jouw gewassen belanden, maar om de stabiliteit van de markt. Die heeft China, dat normaal ongeveer de helft van alle soja afneemt, drastisch verstoord", vertelt Sandborn.
Boeren zijn in Sandborns ogen de dupe omdat politici in Washington de boeren niet goed begrijpen: "President Eisenhower zei ooit: 'Boeren is makkelijk als je ploeg een potlood is en je zelf duizend mijl verderop bent'." In mijn ogen is dat nu nog meer waar dan ooit. Daarom moeten we ons nadrukkelijker laten horen en voor onze belangen opkomen."
Gibson verwijt Trump de huidige crisis niet: "Ik geloof dat de overheid haar best doet voor de sojaboeren. Ik hoop dat Trump zich voor boeren blijft inzetten."
Het nieuws van Trumps nieuwe sojadeal maakt hem blij: "De prijs zou voor ons onmiddellijk stijgen en dat zou een deel van de pijn van dit jaar goedmaken", zegt de boer uit Virginia.
Optimistisch blijven
Sandborn hoopt op wat stabiliteit voor de lange termijn. Dan kan hij eindelijk weer toekomstschattingen maken. "Deze instabiliteit is meer dan een eenmalig incident, de afgelopen twee jaar waren chaotisch. Daardoor kan ik bijvoorbeeld geen nieuwe apparatuur aanschaffen of bestaande apparatuur vervangen."
Gibson wil er vooral het beste van maken: "We moeten in mijn ogen alles doen om China als klant te behouden, maar er zijn steeds meer alternatieve afzetmarkten, zoals bijvoorbeeld in Noord-Afrika", zegt Gibson terwijl hij zijn trekker start.