In Rusland is de jaarlijkse Dag van de Overwinning begonnen, de herdenking van de overwinning van de Sovjet-Unie op nazi-Duitsland in de Tweede Wereldoorlog. Op het Rode Plein in Moskou is de traditionele militaire parade gehouden, al zag die er dit jaar anders uit dan gebruikelijk.
Normaal rijden er tijdens de optocht tientallen tanks en andere zware militaire voertuigen over het Rode Plein, maar de parade was dit jaar kleiner opgezet vanwege de oorlog in Oekraïne. Wel hield de Russische president Poetin zijn gebruikelijke toespraak.
Vanwege de feestdag geldt sinds vandaag een tijdelijk staakt-het-vuren tussen Rusland en Oekraïne, na bemiddeling van de Verenigde Staten. Rusland had eerder zelf al een bestand aangekondigd, speciaal voor die viering van de Dag van de Overwinning. Later bemoeide de Amerikaanse president Trump zich ermee dat het bestand langer moest duren.
Dit zijn de beelden van de sobere parade:
Buitenland-redacteur Wessel de Jong:
"De Dag van de Overwinning is hét moment waarop Rusland graag zijn macht toont. Dat er dus geen tanks over het Rode Plein rolden, gaf een kaal gevoel voor Moskovieten. Op voorhand is onder meer gezegd dat de tanks nodig zijn voor de oorlog met Oekraïne, wat er mogelijk op duidt dat er een tekort is. Vorig jaar waren er hooggeëerde gasten: zo zat onder meer de Chinese president Xi op de tribune, nu slechts enkele leiders van voormalige Sovjetrepublieken.
In zijn toespraak bezong Poetin de overwinning op de nazi's en hij hield zoals gewoonlijk een minuut stilte. Daarna schakelde hij direct over naar de oorlog in Oekraïne. Hij schakelde de Oekraïners gelijk aan de nazi's en zei dat die overwonnen moesten worden, net zoals in de Tweede Wereldoorlog. Poetin was heel summier over de actuele situatie aan het front, maar zegt wel zeker te zijn van de overwinning.
Wat betreft het staakt-het-vuren: het is een heel korte gevechtspauze. Mijn verwachting is dat het volgende week weer business as usual gaat zijn en dat de beschietingen weer zullen hervatten. Dit tijdelijke bestand kunnen we dan ook zeker niet zien als een stap richting vrede."
De Oekraïense president Zelensky haalde deze week fel uit naar Poetin en beschuldigde hem van "puur cynisme", nadat Rusland opnieuw dodelijke aanvallen had uitgevoerd in Oekraïne terwijl er juist een staakt-het-vuren was aangekondigd.
Volgens Zelensky draaide het Russische voorstel voor een bestand niet om vrede of een oplossing voor de oorlog, maar vooral om eigenbelang: het veilig laten verlopen van de militaire parade in Moskou.
Daarom wilde de Oekraïense president in eerste instantie alleen instemmen met een bestand dat eerder zou ingaan, zodat het niet uitsluitend om de Russische parade zou draaien. Uiteindelijk geldt het staakt-het-vuren nu tot en met maandag. Zowel Rusland als Oekraïne stemden daarmee in.
Tijdens het bestand zullen beide landen duizend gevangenen met elkaar uitwisselen. Wanneer en hoe dat precies zal gebeuren, is nog niet duidelijk.
Geschiedenis Dag van de Overwinning
De Dag van de Overwinning op 9 mei is een van de belangrijkste nationale feestdagen in Rusland. Op die dag wordt herdacht dat nazi-Duitsland in 1945 capituleerde voor de Sovjet-Unie. De Sovjet-Unie verloor tijdens de Tweede Wereldoorlog vele miljoenen soldaten en burgers, meer dan welk land dan ook, waardoor de overwinning een enorme historische en emotionele betekenis kreeg.
In het huidige Rusland wordt die overwinning vaak gepresenteerd als een Russische triomf, met grote militaire parades en vaderlandslievende herdenkingen. Maar destijds maakten ook burgers van andere Sovjetrepublieken, zoals Oekraïne, deel uit van het Rode Leger. Ook onder de andere etniciteiten vielen miljoenen slachtoffers.