De Verenigde Staten trekken 5000 militairen terug uit Duitsland, heeft het Pentagon bekendgemaakt. Volgens experts is dat vooral een signaal van president Trump, die boos is omdat de Duitse bondskanselier Merz zich sinds kort steeds kritischer uitlaat over het Amerikaanse buitenlandbeleid.
In Duitsland zijn zo'n 39.000 militairen uit de VS gestationeerd. "Het terugtrekken van die 5000 militairen lijkt niet een strategische afweging te zijn, maar meer een reactie op de kritiek van Merz", zegt Paul van Hooft, defensiedeskundige bij denktank RAND Europe. "Trump lijkt Merz' uitspraken persoonlijk op te vatten en reageert dus ook op die manier. Dat heeft wel degelijk strategische gevolgen."
"Er is wel al langer sprake van een afname aan aanwezigheid van Amerikaanse troepen in Europa, die verschuiven bijvoorbeeld naar Oost-Azië en Zuidoost-Azië. Maar het lijkt niet per se logisch dat dit daarmee te maken heeft", zegt Van Hooft. "Deze actie past in een lange lijst van uitspraken, waardoor de geloofwaardigheid van de Amerikaanse militaire belofte aan Europa afkalft."
Waar zitten Amerikaanse militairen in Europa?
In Europa werken zo'n 86.000 Amerikaanse militairen, van wie er ongeveer 68.000 permanent gestationeerd zijn op legerbases. De overige militairen werken vaak tijdelijk in Europa, onder meer voor oefeningen of om te ondersteunen bij het beschermen van de oostgrens van het continent. In Polen gaat het bijvoorbeeld om 10.000 roulerende personeelsleden.
Het grootste deel van de vast gestationeerde militairen werkt in Duitsland. De belangrijkste militaire locatie in dat land ligt bij de stad Ramstein, daar is de grootste Europese luchtmachtbasis van het Amerikaanse leger gevestigd. Ook in Italië en het Verenigd Koninkrijk werken veel Amerikaanse militairen, in beide gevallen meer dan 10.000. In landen als Spanje, Polen en Roemenië gaat het om enkele honderden militairen die vast gestationeerd zijn.
Hoewel Amerika nu dus 5000 manschappen terughaalt, moeten er in Europa sinds eind vorig jaar altijd op zijn minst 76.000 Amerikaanse militairen aanwezig zijn. Dat is vastgelegd in nieuwe Amerikaanse wetgeving.
In Nederland zijn weinig Amerikanen gelegerd. Er zouden tientallen werken bij het militair-operationele hoofdkwartier van de NAVO in het Limburgse Brunssum. Verder is het waarschijnlijk dat hier Amerikanen werken om militaire depots in Nederland en Amerikaanse kernwapens in Volkel te bewaken. Van die wapens is nooit officieel bevestigd dat ze in Nederland liggen, maar dat is wel zo goed als zeker.
De militaire bases in Duitsland en de rest van Europa zijn niet alleen belangrijk voor de bescherming van ons eigen continent, zegt Van Hooft. "Vanaf de luchtmachtbasis Ramstein in Duitsland vertrekken veel Amerikaanse vluchten naar het Midden-Oosten. Het is echt hun uitvalsbasis."
In Spanje ligt daarnaast de belangrijke marinebasis Naval Station Rota: vandaaruit worden Amerikaanse en NAVO-schepen ondersteund.
"Ik denk dat vaak onderschat wordt hoeveel afstand ertoe doet. Om effectief militaire macht te projecteren in de wereld moet Amerika ook toegang hebben tot locaties waar onderhoud, reparaties, munitie, brandstof enzovoorts aanwezig zijn", aldus van Hooft.
Niet heel slecht nieuws
Hij denkt dat het ook nog een optie is dat de 5000 militairen die worden weggehaald uit Duitsland niet teruggaan naar Amerika, maar ergens anders in Europa gestationeerd worden. "Aan de oostgrens van ons continent is het logisch om veel troepen te hebben, het zou kunnen dat de militairen daar naartoe gaan. Dat zou niet heel slecht nieuws zijn."
Toch sluit hij niet uit dat de militairen Europa wel verlaten. "Wellicht gaan ze terug naar de VS, of worden ze naar de Golf of naar Azië gestuurd."