De Duitse grenscontroles zijn een schending van het Schengenverdrag van de EU. Dat oordeelt een rechtbank in het Duitse Koblenz. Volgens de rechter beperken de controles het vrije verkeer van personen, en dat is in strijd met het verdrag.
De zaak werd aangespannen door een hoogleraar strafrecht die vorig jaar zelf werd gecontroleerd aan de grens toen hij vanuit Luxemburg Duitsland in wilde rijden. Saillant detail is dat hij op weg was naar huis nadat hij de viering van 40 jaar Schengenverdrag had bijgewoond.
Na deze controle stapte hij naar de rechter. Die oordeelde vandaag dat de controles in strijd met het Schengenverdrag zijn. Er zijn weliswaar uitzonderingen binnen het verdrag die het mogelijk maken toch grenscontroles te houden, zoals wanneer de openbare orde van een land of de binnenlandse veiligheid in het geding is.
Volgens de regering-Merz is dat nu zo. Die stelt dat er te veel migranten naar Duitsland komen, onder wie mensen die strafbare feiten hebben gepleegd. En die instroom kunnen de autoriteiten niet meer aan, zegt de regering.
Volgens de rechter is die onderbouwing te vaag. De regering kan bijvoorbeeld niet aantonen dat er onvoldoende opvangcapaciteit is of dat de autoriteiten de instroom niet meer aankunnen. En daarom is het volgens de rechter niet duidelijk waarom er voor Duitsland een uitzondering zou moeten worden gemaakt op het Schengenverdrag.
Controles blijven
De regering zegt dat de uitspraak alleen betrekking heeft op het specifieke geval van de controle die de hoogleraar zelf meemaakte, en niet over de grenscontroles an sich. Daarover moet een andere rechter oordelen. De regering gaat in hoger beroep en doet verder nu niets met de uitspraak van de rechter uit Koblenz.
Correspondent Duitsland Charlotte Waaijers:
"Zeker voor de partij van bondskanselier Merz zijn de grenscontroles belangrijk: het was zijn grote verkiezingsbelofte om de grenzen streng te bewaken en zelfs ook asielzoekers terug te sturen. De vorige regering voerde al controles aan alle grenzen in.
Die zijn ook bedoeld om de AfD de wind uit de zeilen te nemen, die migratie keer op keer een gevaar voor Duitsland noemt en succesvol campagne kon voeren tegen wat de partij ziet als het falen van de regering om het probleem aan te pakken.
Ook al is moeilijk te zeggen of de controles iets doen tegen de problemen die de AfD schetst, de regering ziet er voorlopig niets in om ze stop te zetten. Die benadrukt dat de uitspraak gaat over een specifiek geval, niet over de controles in het algemeen. Daar gaat een andere rechtbank over."
Sinds twee jaar zijn er controles aan alle Duitse grenzen en in Nederland groeit de kritiek vanwege de files en ongelukken die ze geregeld veroorzaken. Zo wil burgemeester Bruls van Nijmegen af van de grenscontroles aan de Duitse kant van de grens. Die leiden in de grensregio's regelmatig tot files en ongelukken, zoals de kettingbotsing met een dode van afgelopen weekend.
Ook zijn Doetinchemse collega Boumans sprak zich in maart al uit tegen de controles na een kettingbotsing.
Verdrag van Schengen
In 1985 werd het eerste Verdrag van Schengen getekend door Nederland, België, Luxemburg, Duitsland en Frankrijk. Dat gebeurde in het Luxemburgse dorp Schengen, bij het drielandenpunt met Duitsland en Frankrijk.
In het verdrag is afgesproken dat Europese landen geen personencontroles uitvoeren bij de grenzen. Daardoor kan iedereen binnen deze landen gaan en staan waar diegene wil. In 1993 de Europese Akte ingevoerd, waarmee binnen Europa vrij verkeer kwam van goederen, diensten en personen.
Het Schengengebied werd sindsdien verder uitgebreid tot het huidige aantal van 29 landen, waarvan 25 lidstaten van de Europese Unie en 4 andere landen binnen Europa.