Een levenslange gevangenisstraf in Nederland is niet in strijd met de Europese mensenrechten. Dat heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) bepaald in een zaak die door zeven gevangenen was aangespannen. Zij zitten in Nederland levenslang vast en stellen dat de levenslange straf in de praktijk nooit kan worden beëindigd, en vinden dat dit inhumaan is.
Het hof oordeelt unaniem dat een levenslange gevangenisstraf niet in strijd is met artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat gaat over een verbod op foltering en onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing. Volgens het hof is er voldoende kans dat de levenslange straf in Nederland ooit wordt herzien of beëindigd. "De aanvragers weten wat ze moeten doen om in aanmerking te komen voor vrijlating", staat in het oordeel.
De zaak was aangespannen door de Drentse broers Marcos en Admilson R., Faig. B uit Azerbeidzjan, Dino Soerel, Jesse R. en 'Moppie' R. en de Dominicaan George H., die allemaal levenslang vastzitten.
65 mensen levenslang vast
In individuele gevallen kan er wel degelijk perspectief op vrijlating bestaan, waardoor een levenslange gevangenisstraf niet langer uitzichtloos is. In 2016 bepaalde toenmalig staatssecretaris Dijkhoff van Justitiedat op zijn vroegst na 25 jaar getoetst mag worden of een levenslanggestrafte aan een re-integratieproject mag beginnen.
De Adviescommissie Levenslanggestraften werd in 2017 in het leven geroepen om te beoordelen of een gevangene in aanmerking komt voor herbeoordeling of gratieverlening. De minister van Justitie en Veiligheid kan dit advies naast zich neerleggen, maar moet daar dan wel goede argumenten voor hebben.
In Nederland zaten vorig jaar december 65 mensen levenslang vast wegens een 'levensdelict', zoals moord. Dat betekende lange tijd dat zij de gevangenis nooit meer zouden verlaten, maar inmiddels is die situatie veranderd. Sinds het EHRM in 2013 oordeelde dat opsluiting zonder enig perspectief op vrijlating inhumaan kan zijn, is er veel veranderd, onder andere door de invoering van de Adviescommissie Levenslanggestraften.
Het aantal mensen dat een levenslange straf heeft gekregen, groeit al jaren. Waren er tien jaar geleden nog 33 gedetineerden die een levenslange gevangenisstraf uitzaten, inmiddels is dat aantal gestegen tot ruim zestig. Door de uitspraak van het EHRM in 2013 legden veel Nederlandse rechters deze straf enige tijd minder vaak op, omdat ze bang waren dat het vonnis in strijd was met het Europese mensenrechtenverdrag.
Meer weten over levenslang gestraften? Bekijk dan deze video van NOS op 3: