De "verharde retoriek" die de Amerikaanse president gebruikt, brengt een oplossing in het Midden-Oosten "verder uit het zicht". Dat is de reactie van premier Jetten op het dreigement van Trump op sociale media dat "een hele beschaving vanavond zal sterven".
Jetten (D66) zegt "zorgen" te hebben over geluiden dat de VS en Israël civiele infrastructuur in Iran dreigen aan te vallen. Onder meer spoorwegen, bruggen en energiecentrales worden daarbij genoemd.
Kaders internationaal recht
"Het aanvallen van civiele infrastructuur past niet binnen de kaders van het internationaal recht", zegt Jetten. Dreigen daarmee is "niet behulpzaam", maar de premier benadrukt dat de dreigementen (nog) niet zijn waargemaakt. "Ik mag hopen dat het bij teksten blijft, en niet tot daden komt de komende nacht."
Vannacht loopt de door Trump gestelde deadline af voor Iran om akkoord te gaan met Amerikaanse voorwaarden voor een einde aan de oorlog. Mocht het zover komen dat er burgerinfrastructuur wordt aangevallen door de VS of Israël, dan zal Nederland dat veroordelen. De VN en de EU hebben gisteren gezegd dat dergelijke aanvallen illegaal zijn.
Kans benutten
"Elke vorm van aanvallen van civiele infrastructuur is onacceptabel", zegt de premier. "Dus als dat plaatsvindt aankomende nacht of de komende dagen dan is het niet zo moeilijk om daar een standpunt over in te nemen."
Volgende week staat een bezoek van het koningspaar en de minister-president aan de VS gepland. Dat gaat volgens Jetten "vooralsnog" gewoon door.
"Het is een ideale kans om over verschillen van inzicht met elkaar te spreken", aldus de premier. "Over het belang van het internationaal recht, het belang van stabiliteit in het Midden-Oosten, en dat moment zullen we dan ook zeker benutten."
Internationale reacties
Internationaal wordt er door regeringsleiders vrij weinig op de uitspraken van Trump gereageerd. De Canadese premier Carney liet wel van zich horen en roept op om de Iraanse civiele infrastructuur niet aan te vallen. Hij zegt te verwachten dat alle partijen in het conflict het internationaal recht respecteren.
VN-mensenrechtenchef Türk wijst erop dat het aanvallen van burgers een oorlogsmisdaad is. Als Trump zijn dreigementen uitvoert, komt dat volgens Türk neer op "de ernstigste misdaden" onder het internationaal recht. Hij roept de internationale gemeenschap dan ook op om aan te sturen op de-escalatie. Secretaris-generaal van de VN Guterres zegt verontrust te zijn door de woorden van Trump.
In de VS reageren Democratische politici met afschuw op de dreigementen van Trump. Senator Schumer noemt de president een "extreem ziek persoon", de Democratische Afgevaardigden Crow noemt de oproep een oorlogsmisdaad.
Het in januari opgestapte Republikeinse Congreslid Marjorie Taylor Greene roept op om Trump tijdelijk zijn bevoegdheden te ontnemen. Ze was eerst bevriend met Trump, maar nam vorig jaar publiekelijk afstand van hem.