De gemeenteraadsverkiezingen in Gorinchem moeten over. Een nipte meerderheid binnen de gemeenteraad heeft dat besloten vanwege sterke signalen van verkiezingsfraude. De beladen vergadering duurde tot na middernacht. Het komt zelden voor in Nederland dat een gemeente besluit tot herstemming.
Nu duidelijk is dat Gorinchem opnieuw gaat stemmen, moeten er volgens de kieswet binnen dertig dagen nieuwe verkiezingen worden gehouden. Wanneer dat zal zijn moet nog worden vastgesteld, liet de burgemeester weten.
De twijfels over het verloop van de stembusgang rezen al meteen na de verkiezingen van 18 maart. Zo zou bij een stembureau een kandidaat op de kieslijst vijf keer zijn langsgekomen, telkens samen met een of twee personen. Die stemmers hadden meerdere volmachten bij zich waarmee ze stemmen uitbrachten.
Burgemeester Reinie Melissant van Gorinchem deed donderdag aangifte van meerdere vormen van verkiezingsfraude. Het lijkt om strafbare feiten te gaan, bleek uit een eerste onderzoek. Volgens de burgemeester zijn mensen onder druk gezet om een volmacht te geven.
Onenigheid
Voorafgaand aan het debat in de gemeenteraad noemde Melissant de vraag of de verkiezingen over zouden moeten een complex besluit. "Misschien wel het lastigste besluit uit uw hele raadsperiode", zei ze tegen de raadsleden.
De negen partijen in de Gorinchemse raad dachten er verschillend over. De lokale partij Stadsbelang maakte zich er hard voor de verkiezingen in de gemeente helemaal over te doen, zei raadslid Johan Klein. "Wij willen niet een raad installeren zonder een zuiver mandaat. Er liggen al vier aangiftes van strafbare feiten. Wij willen gaan voor een volledige herstemming." Ook de VVD, die sprak van een "bijna onmenselijk besluit" dacht er zo over, evenals ChristenUnie-SGP en de SP.
D66 was juist tegen een nieuwe gang naar de stembus. Fractievoorzitter Ilhan Tekir suggereerde dat zoiets een schijnoplossing zou zijn. "Is het wenselijk om op basis van vermoedens de hele verkiezing over te doen?", vroeg hij zich af. Ook het CDA was tegen een volledige herstemming, zei raadslid Joost van der Geest.
Verslaggever Jeroen Gortworst vanuit Gorinchem:
"Het was druk in het stadhuis van Gorinchem. Tientallen inwoners keken in een zaal naast de raadszaal via een scherm naar de raadsvergadering, die vele uren duurde. Ook was er veel pers aanwezig. Ik denk dat de gemeente nog nooit zo veel journalisten tegelijkertijd over de vloer heeft gehad. Maar er hing ook nogal wat van af voor Gorinchem.
Tijdens een schorsing zaten de raadsleden heel druk in de kamertjes van het stadhuis te praten. Die schorsing duurde ook onverwachts langer dan de geplande 40 minuten."
Volgens Democraten Gorinchem riskeert de gemeente door een mogelijk lagere opkomst en onder invloed "van alles wat nu gebeurd is" een "vertekening" van de verkiezingen van 18 maart.
Hij verwees ook naar het corruptieonderzoek naar het Haagse raadslid Richard de Mos. "Na vijf jaar kwam er vrijspraak." Mede omdat er nog veel onduidelijk is, noemde hij een herstemming kwalijker dan het accepteren van de verkiezingsuitslag. In een gedeeltelijke herstemming zou de partij zich mogelijk wel kunnen vinden.
De partij Gorcum Actief bepleitte een gedeeltelijke herstemming bij stembureaus met 15 procent of meer volmachten, maar dat zagen zowel voor- als tegenstanders van een volledige herstemming niet zitten.
Burgemeester roept op tot verandering systeem
Om nieuwe problemen met volmachten te voorkomen, willen de gemeente het stemmen voor mensen die minder mobiel zijn bij nieuwe verkiezingen beter faciliteren, en hen eventueel naar de stembureaus laten brengen.
Melissant riep ook op tot veranderingen aan het volmachtsysteem in Nederland. "Het stemmen per volmacht maakt stemmen toegankelijk maar ook fraudegevoelig. Wat er de afgelopen week in Gorinchem is gebeurd wens ik geen enkele gemeente toe. Vandaar een oproep voor een volmachtsysteem dat niet fraudegevoelig is."