Het Israëlische parlement, de Knesset, is akkoord gegaan met een zeer omstreden wetsvoorstel om de doodstraf in te voeren voor moord met terroristisch motief. Critici noemen de wet racistisch, omdat die feitelijk alleen voor Palestijnen zal gelden.
62 van de 120 leden van de Knesset stemden na meerdere stemrondes voor de wet. 48 leden stemden tegen, de rest was afwezig of onthield zich van stemming.
De vraag was of premier Netanyahu zou komen opdagen om voor de wet te stemmen. In Israël is de premier tevens lid van het parlement. Kort voor de stemming kwam Netanyahu de parlementszaal in. Hij stemde voor.
Adolf Eichmann
Israël kent sinds 1948 de doodstraf, maar heeft die al sinds de executie van nazi-topman Adolf Eichmann in 1962 niet meer uitgevoerd. De nieuwe wet verplicht rechters van militaire rechtbanken de doodstraf te geven als iemand wordt veroordeeld voor een terroristische moord. De terechtstelling moet negentig dagen na het vonnis volgen, er is geen mogelijkheid tot hoger beroep.
Omdat dergelijke rechtbanken zaken behandelen van de bezette Westelijke Jordaanoever, is de verwachting dat alleen Palestijnse verdachten de doodstraf opgelegd zullen krijgen. Alleen onder uitzonderlijke omstandigheden is de rechter bevoegd af te wijken van deze strafverplichting.
Reguliere Israëlische rechtbanken hebben nog de mogelijkheid levenslang op te leggen. Daar is de wettekst echter zo geformuleerd, dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat de straf aan Joodse Israëliërs zal worden opgelegd, terwijl hij wel van toepassing zal zijn op de Palestijnse burgers van Israël.
Racistisch en draconisch
Mensenrechtenorganisaties noemen de wet racistisch, draconisch en een stap achteruit. "Dit gaat tegen de mondiale trend in van afschaffing van de doodstraf", waarschuwt Amnesty International. De organisatie spreekt van een "discriminerend wetsvoorstel binnen het systeem van apartheid tegen Palestijnen".
Ook VN-mensenrechtenchef Volker Türk had Israël opgeroepen de wet niet aan te nemen. Volgens hem overtreedt Israël internationale wetgeving door de doodstraf in bezet gebied in te zetten. Daarnaast noemde hij de tekst discriminerend, vaag en breed geformuleerd, wat misbruik in de hand werkt.
Dit weekend deden vier Europese landen nog een gezamenlijk appèl op Israël om af te zien van de maatregelen. Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Italië stelden dat de doodstraf niet alleen "onmenselijk en vernederend is, zonder enig afschrikkingseffect", maar dat de wet ook "de facto discriminerend is" en "afbreuk doet aan Israëls toewijding aan de democratische principes".
Nederland sloot zich eerder vandaag aan bij die oproep. "Nederland is principieel tegen de doodstraf en dringt aan op heroverweging van deze wet", schreef buitenlandminister Tom Berendsen op X.
'Duidelijke boodschap'
De wet is het initiatief van Netanyahu's extreemrechtse coalitiegenoot Otsma Jehudit. Partijleider Ben-Gvir, minister van Nationale Veiligheid, voerde er de afgelopen tijd actief campagne voor.
"Er kan maar één straf gelden voor wie Joden vermoordt omdat ze Joods zijn: de dood", redeneerde hij. "Deze wet geeft onze vijanden een duidelijke boodschap: je betaalt een prijs voor Joods bloed."
Ben-Gvir zette zijn coalitiepartners onder druk om ook voor de wet te stemmen. Hij dreigde zijn steun voor de regering-Netanyahu in te trekken als die tegen zouden stemmen.
Het is nog onduidelijk wat er gebeurt nu de Knesset heeft ingestemd met het plan. De wet moet binnen dertig dagen ingaan, maar verwacht wordt dat tegenstanders het Hooggerechtshof zullen vragen de uitvoering ervan te blokkeren.