Een Europees verbod op de productie, het gebruik en de verkoop van PFAS moet worden doorgezet, met "gepaste uitzonderingen". Daarvoor pleit het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) in een advies. "De wetenschappelijke conclusies markeren een belangrijke stap richting EU-brede maatregelen op PFAS", stelt ECHA in een persverklaring.
Het voorstel voor een verbod op PFAS werd een aantal jaar geleden door Denemarken, Duitsland, Nederland, Noorwegen en Zweden ingediend bij ECHA. Volgens die landen zijn de risico's van PFAS voor mens en omgeving te groot om op dezelfde manier door te gaan. ECHA deelt die mening, en ook de voorgestelde oplossing: een verbod, zij het met een aantal uitzonderingen.
'Groeiende risico's'
Het advies is gebaseerd op het werk van twee onafhankelijke wetenschappelijke commissies. De eerste commissie deed onderzoek naar de risico's voor gezondheid en milieu. Deze commissie concludeert dat PFAS "groeiende risico's met zich meebrengt" en dat de huidige regels die risico's onvoldoende tegen gaan.
Wat is PFAS?
PFAS is een verzamelnaam voor duizenden niet-afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. GenX, PFOA en PFOS zijn de bekendste. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan. Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend. Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat bijna iedereen in Nederland te veel PFAS in het bloed heeft.
De stoffen zitten sinds de jaren vijftig in onder meer antiaanbaklagen van pannen, waterdichte regenkleding of verpakkingen, maar ook in bestrijdingsmiddelen uit de landbouw. In deze lijst staan alle Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS).
Een andere groep wetenschappers deed onderzoek naar de economische en maatschappelijke gevolgen van een eventueel verbod. Zij concluderen dat PFAS in veel toepassingen wordt gebruikt en dat "EU-brede actie" nodig is om oneerlijke verschillen per land te voorkomen. Nu is het nog zo dat sommige EU-landen al strenge maatregelen nemen, terwijl andere landen nauwelijks regels hebben.
Wel benadrukt deze commissie dat er nog meer informatie nodig is over PFAS-alternatieven en de kosten van een verbod om tot een definitief advies te komen. Dit zou vooral nodig zijn om een eerlijke overgangstermijn in te stellen waarin bedrijven op zoek kunnen naar alternatieven voor PFAS.
'Zo snel mogelijk'
Samen zijn de commissies het erover eens dat een Europees verbod nodig is. Onder de uitzonderingen worden onder andere bepaalde medische apparatuur en chiptechnologie genoemd. Hiervoor geldt dat producenten een stuk langer de tijd krijgen om op zoek te gaan naar een alternatief voor PFAS.
Bedrijven, wetenschappers en maatschappelijke organisaties krijgen nog tot eind mei om een reactie te geven op het advies. Hierna zal het definitief worden afgerond en naar de Europese Commissie worden gestuurd. Die moet vervolgens tot een voorstel komen waar de EU-lidstaten dan weer over zullen stemmen.
Vorige week zei verantwoordelijk Eurocommissaris Roswall bij een bezoek aan Nederland dat het voorstel er "zo snel als we kunnen" komt. Maar een datum wilde ze nog niet noemen.