De gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten zijn voor bepaalde consumenten en bedrijven na vier weken al voelbaar in de portemonnee. Nu de benzine en andere brandstoffen steeds duurder worden wil de Tweede Kamer compensatiemaatregelen, maar die kosten geld.
In een Kamerdebat met het kabinet komen verschillende mogelijkheden langs. De partijen discussiëren ook onderling met elkaar, want aan bijna elke mogelijkheid kleven ook nadelen.
Het debat is hier live te volgen.
Overwinsten oliebedrijven
GL-PvdA stelt voor een maximumprijs per liter brandstof aan de pomp vast te stellen, net als in België. Partijleider Klaver vindt dat meteen een goede gelegenheid om wat hij noemt "overwinsten van de oliebedrijven af te romen".
Niet alle fracties zijn meteen enthousiast. "Zorgt dit er niet voor dat het de pomphouder de nek omdraait?" vraagt CDA-leider Bontenbal. De rekening van een maximum brandstofprijs komt niet alleen bij de oliemaatschappijen te liggen, maar ook bij de pomphouders, verwacht hij. Daar zitten kleine ondernemers en franchisenemers tussen.
Klaver: "Het gaat dus om de manier waarop je het doet en dat is wat we aan het kabinet vragen om uit te zoeken." Bontenbal: "De vraag is of uw instrument ertoe zal leiden dat het voordeel bij de mensen terecht komt die het het meest nodig hebben. Ik heb dat bewijs nog niet gezien."
1 miljard euro per jaar
Een andere mogelijkheid is het verlagen van de accijnzen, de belasting op brandstoffen. Dat kost de staatskas en dus de belastingbetaler veel geld. Elke 10 cent verlaging betekent 1 miljard euro per jaar minder in de schatkist. Dat geld moet dan met andere belastingheffingen of met extra bezuinigingen weer gevonden worden.
De VVD is voorstander van het verlagen van de brandstofaccijnzen en zoekt medestanders om dat te steunen. Maar ook dit plan krijgt kritiek, bijvoorbeeld omdat deze vorm van compensatie ook bij mensen terechtkomt die het niet direct nodig hebben.
De ChristenUnie vindt dat er meer aandacht moet zijn voor het besparen van brandstof en dat de overheid mensen moet oproepen om meer thuis te werken. "Wij staan ervoor open om de accijnzen te verlagen, maar waar komt het geld vandaan?" De politiek moet niet te snel van alles gaan beloven, vindt Kamerlid Grinwis. "De overheid moeten zich bewust zijn van de beperktheid van onze mogelijkheden. We zijn niet een EHBO."
Heftige discussie met Forum-Kamerlid over Iran
Tijdens de inbreng van Kamerlid Dekker van FVD ontstond een hoog oplopende discussie tussen hem en andere Kamerleden. Dekker vindt dat Nederland gewoon weer olie en gas uit Rusland moet importeren. En hij zei dat er genuanceerd gedacht kan worden over het Iraanse regime. FVD laat zich doorgaans pro-Russisch uit en stemt regelmatig tegen steun voor Joden of Israël.
Dekker kreeg kritische vragen over de bombardementen op Oekraïense burgers en de duizenden vermoorde burgers door het Iraanse regime. Hij antwoordde dat Rusland een betrouwbare gasleverancier is en dat op elk land wel iets aan te merken valt.
Kamerlid Keijzer zei dat zij "stond te koken" bij deze antwoorden. "Vrouwen worden in Iran verkracht, gemarteld en vermoord. Hoe kun je daar genuanceerd over denken?"
D66-Kamerlid Neijenhuis zei dat de vorige energiecrisis juist was ontstaan omdat Poetin de gaskraan dichtdraaide. SGP-Kamerlid Flach noemde Dekkers uitspraken "kwalijk".
Het Kamerdebat gaat behalve over de auto ook over energie in huis. Het kabinet heeft al toegezegd dat het Tijdelijk Noodfonds Energie toch terugkomt voor mensen met een hoge energierekening en een laag inkomen. Dat moet ergens in het najaar klaar zijn. Hier zijn veel fracties voor, al zijn er partijen die het allemaal te langzaam vinden gaan.
Het kabinet komt later vanavond aan het woord. Te snel te veel geld uitgeven ziet het kabinet niet zitten. Wel worden verschillende plannen en scenario's onderzocht. Daarbij houdt het kabinet er rekening mee dat hogere energieprijzen geen probleem van weken zijn, maar mogelijk van jaren.