Midden op het terrein van voormalig Kamp Westerbork komt een Molukse zone. Daar wordt de geschiedenis verteld van de eerste Molukse families die 75 jaar geleden vanuit Indonesië werden gehaald en in de barakken op het terrein in de Drentse bossen kwamen wonen.
"Geweldig!" reageert Augustinus Tuparia (75) bij RTV Drenthe. Hij groeide op in de barakken, destijds Woonoord Schattenberg genoemd. "Straks krijgt het Molukse verhaal ook een plek en daar kun je alleen maar hartstikke blij mee zijn. Voor mij, maar ook voor mijn ouders die van boven meekijken. En voor mijn kleinkinderen."
Kamp Westerbork is vooral bekend als doorvoerkamp uit de Tweede Wereldoorlog. Vanuit het kamp werden meer dan 100.000 Joden, Sinti en Roma naar vernietigings- en concentratiekampen gedeporteerd.
Minder bekend is dat de oude barakken 75 jaar geleden in gebruik werden genomen om voormalige KNIL-militairen uit de Molukken op te vangen. In de Indonesische onafhankelijkheidsoorlogwaren zij onderdeel geweest van de Nederlandse troepenmacht die het opnam tegen de Indonesiërs. Zij moesten halsoverkop uit Indonesië weg toen dat land onafhankelijk werd.
Barak 55
Tuparia was een baby toen hij van de ene op de andere dag met zijn familie naar Nederland moest vertrekken. Hij kwam in barak 55 terecht. "We woonden in die barak met vijftien tot twintig families", herinnert hij zich.
De opvang van de KNIL-militairen zou aanvankelijk zes maanden duren. Nederland beloofde de Molukse families dat ze konden terugkeren naar een eigen staat. Maar die kwam er nooit. Tuparia woonde tot zijn achttiende in Woonoord Schattenberg.
Belangrijke geschiedenis
De meeste bezoekers van Herinneringscentrum Kamp Westerbork komen volgens directeur Bertien Minco voor het verhaal van de Tweede Wereldoorlog. Maar zij wil ook de andere verhalen vertellen.
"De Holocaust is een heel groot en dramatisch onderdeel van de geschiedenis", zegt ze. "Over de Molukse geschiedenis is heel lang niet gesproken, net zoals over de Joodse geschiedenis. Wij hebben de opdracht om te vertellen wat hier is gebeurd en dan kun je niet zomaar zo'n grote en belangrijke geschiedenis overslaan."
Hoe de Molukse zone er uit komt te zien, weet Minco nog niet. Daarover praat ze met vertegenwoordigers van de Molukse gemeenschap. Wel zegt ze dat er in ieder geval een gestileerde barak komt, met foto's. Er komt een audiotour en het Molukse monument op het kampterrein wordt vernieuwd.
De verhalen van Tuparia zullen zeker een plekje krijgen in de 'zone'. Hij geeft rondleidingen door het kamp en vertelt dan ook over zijn eigen ervaringen.
Wonen in de barakken was alles behalve luxe, herinnert hij zich. De kindersterfte was hoog, de hygiëne ondermaats. "Er was een gemeenschappelijk wasgedeelte", vertelt hij. "En wat ik nu vertel is echt gebeurd: dan was je bezig met jezelf te wassen, keek je op en werd je begroet door heel grote ratten."
De scheidingswandjes tussen de families waren dun. Dat had voor- en nadelen, lacht Tuparia. "Als de buren ruzie hadden, dan hielden we ons stil. Dan konden we meegenieten. Maar het omgekeerde gold natuurlijk ook."
Rode gebouwen
Dat zijn woonplek een dramatische geschiedenis had, ervoer Tuparia pas veel later. "Mijn ouders waren vooral druk met de vraag: wanneer gaan we terug naar de vrije Republiek der Zuid-Molukken?"
Het is nog niet bekend wanneer de Molukse zone wordt geopend.
In deze video zie je meer over de geschiedenis van Molukkers in Nederland: