Wie is het gezicht achter Banksy? Het is al jarenlang een van de grootste mysteries in de kunstwereld. Na drie jaar onderzoek zeggen journalisten van persbureau Reuters dat ze de beroemde straatkunstenaar hebben ontmaskerd. Alleen zijn niet alle kunstliefhebbers blij met het nieuws.
De identiteit van de Britse artiest is al decennialang onderwerp van discussie. Zijn werken met een maatschappelijke of satirische lading duiken vaak onverwacht op in het straatbeeld en trekken wereldwijd veel aandacht. Ook worden ze soms voor miljoenen verkocht.
Journalisten van Reuters zeggen dat Robin Gunningham Banksy is, een 53-jarige man uit Bristol die tegenwoordig door het leven gaat als David Jones. Hij is een van de drie mensen van wie al langer wordt gedacht dat zij Banksy kunnen zijn.
Banksy's anonimiteit wordt strikt bewaakt door zijn vertegenwoordigers en is een belangrijk onderdeel van zijn activistische "hit-and-runacties". Gunningham heeft nog niet op de ontmaskering gereageerd.
Podcast de Dag sprak David Roos, street art-curator, over de ontmaskering:
Persbureau Reuters bestudeerde het werk van Banksy, interviews met deskundigen, boeken, documentaires en documenten over hem. De belangrijkste aanwijzing kwam uit het tweedelige boek Banksy Captured (2019) van zijn voormalige manager Steve Lazarides.
In het boek valt te lezen dat de toen nog onbekende straatartiest werd opgepakt voor het bekladden van een reclamebord. Hoewel Lazarides niet prijsgaf waar en wanneer dit gebeurde, wist Reuters op basis van foto's van het werk de locatie in New York te bepalen. Daardoor konden de journalisten de bijbehorende politierapporten en rechtbankdocumenten uit 2000 boven water halen.
Gekke tanden
Tussen die documenten zat een handgeschreven bekentenis waarin Gunningham toegaf dat hij na een avond drinken een misdrijf had begaan en een billboard op Hudson Street had beklad. Ook in het politierapport en in de rechtszaal werd de naam Gunningham meermaals genoemd.
De kunstenaar zou een model op een billboard van modemerk Marc Jacobs gekke tanden hebben gegeven en een spreekballon hebben getekendwaar niets in stond, staat in het boek. Voordat hij er iets in kon zetten, werd hij opgepakt door de politie.
Het briefje met de bekentenis en het gebouw in New York nu:
Het is niet de eerste keer dat de naam Gunningham wordt genoemd. In 2008 onthuldeThe Mail on Sunday al dat Gunningham de man achter Banksy was. De krant publiceerde ook een foto van hem. Zijn vertegenwoordigers ontkenden toen dat hij het was. Daarna was de naam Gunningham niet meer te vinden in publieke registers, mogelijk doordat hij daarna zijn naam veranderd had.
Volgens Reuters is Gunningham in 1973 geboren in de Britse kunstenaarsstad Bristol. Aan het begin van zijn carrière gebruikte hij verschillende namen, zoals "Robin Banks" of "Mr. Banks".
Zijn eerdere werken lijken weinig op het werk van Banksy vandaag de dag. Ze bevatten veel kleuren en zijn met losse pols geschilderd, heel anders dan het zwart-witte graffitiwerk van nu.
In het Carlton Arms Hotel in New York kon je gratis slapen als kunstenaar in ruil voor een kunstwerk. Gunningham deed dat eind jaren 90. Het hotel schreef de werken toe aan "Robin Banks", een variatie op "robbing banks" (banken beroven), volgens Reuters later afgekort tot Banksy.
Anonimiteit
Met het onderzoek komt er mogelijk een einde aan de jarenlange mystiek rond Banksy, maar niet alle Banksy-liefhebbers zijn blij dat de onthulling is gedaan. De afgelopen dagen zijn er online meerdere discussies ontstaan. "Ik vond het juist leuk dat het een mysterie was, dat hoorde bij zijn kunst", is een van de reacties.
Sommige critici zijn van mening dat Banksy's vermogen om razendsnel in het openbaar te schilderen en onopgemerkt te blijven "misschien wel zijn belangrijkste werk" was. "Zijn anonimiteit is al een statement op zich", zegt Banksy-expert en historicus Ulrich Blanche tegen Reuters.
Jaren gingen geruchten dat muzikant Robert Del Naja van de triphopgroep Massive Attack de man achter Banksy was. Del Naja was graffitikunstenaar in onder meer Bristol voordat hij Massive Attack oprichtte. De kunstwerken van Banksy zouden vaak verschijnen op plekken waar Massive Attack op dat moment ook concerten gaf.
Del Naja heeft de speculaties altijd afgedaan. Wel heeft hij eerder gezegd dat hij bevriend is met Banksy, die ook het voorwoord schreef van een boek over Massive Attack en de kunst rond de groep.
Samen naar Oekraïne
Volgens persbureau Reuters klopt het dat Del Naja een vriend en mentor van Banksy is. Op één gelegenheid zou Del Naja hebben meegeholpen met het voltooien van een Banksy-kunstwerk. Dat zou in Oekraïne zijn geweest.
Hij zou samen met Gunningham en een fotograaf met een prothese via Polen het land zijn binnengekomen. Ooggetuigen aan wie foto's van het trio werden getoond, herkenden de fotograaf als Giles Duley en zeiden dat Gunningham de kunstenaar was die het werk had gemaakt.
Zonder de identiteit van Banksy te bevestigen of te ontkennen, drong de advocaat van de kunstenaar er bij Reuters op aan het onderzoek niet te publiceren.