Al anderhalve eeuw bellen mensen met elkaar. Het begon met vaste lijnen, en nu hebben we onze smartphone standaard in onze broekzak zitten. Maar telefoneren lijkt voor jongere generaties steeds minder vanzelfsprekend. Een appje sturen of spraakbericht opnemen is makkelijker, en minder eng.
Het verschil in belgedrag is inderdaad generatiegebonden, zietsocioloog Beate Volker. Jonge mensen zijn eerder geneigd om te chatten of spraakberichten te verzenden omdat ze zijn opgegroeid in een digitale wereld.
Bel-angst is een andere reden dat jongeren minder bellen. "Bellen vereist spontaniteit, en omdat jongeren daar minder mee in aanraking komen vanwege het vele chatten zijn veel van hen onzeker over bellen", zegt Volker.
Onzekerheid
Uit internationaal onderzoek blijkt dat een aanzienlijk deel van de 15-jarigen feiten niet of niet goed van meningen kan onderscheiden in teksten, en daarmee informatie niet kritisch kan beoordelen. Contact hebben via chat maakt datlastiger, ook omdat intonatie dan ontbreekt. "Als jongeren dat in schrift al lastig vinden, dan is dat ook bij interacties als bellen. Ook dat speelt mee bij die bel-onzekerheid. Jongeren weten minder goed hoe ze zich moeten verhouden tot iemand", aldus Volker.
Dat wordt beaamd door een jongere die de NOS sprak. "Ik heb vooral last van bel-angst als ik onbekenden moet bellen, bijvoorbeeld voor een sollicitatie", zegt de jongere. "Dan krijg ik best veel stress. Ik weet niet wat ik moet zeggen, of ik weet niet of ik word uitgelachen als ik iets verkeerds zeg."
Die onzekerheid bij jongeren is een bredere ontwikkeling, zegt Volker. Volgens haar zijn jongeren minder wereldwijs, doordat ze minder écht contact hebben, en bijvoorbeeld minder lezen.
Veel bellen tijdens corona
Hoewel jongeren bellen dus vermijden, telefoneren we wel onveranderd veel in Nederland. Uit cijfersvan de Autoriteit Consument & Markt (ACM) blijkt dat, afgezien van de coronaperiode, dat al jarenlang redelijk constant is, met een licht dalende trend. Bellen via de vaste lijn neemt af, maar wordt opgevangen door een toename van mobiel bellen.
Volgens ACM-onderzoeker Rex Leijenaar bellen we er nog lustig op los, "in totaal zo'n 20 miljard minuten per kwartaal". Cijfers van bellen via een internetverbinding, zoals via WhatsApp, zijn niet meegenomen in de aantallen.
In onderstaande grafiek zie je hoeveel minuten er over de afgelopen jaren werd gebeld. Na de coronaperiode - waarin er veel meer werd gebeld - was er een lichte daling in het totaal aantal belminuten.
Hoe de toekomst van bellen eruitziet voor jongere generaties blijft speculeren. In verschillende landen wereldwijd worden sociale media voor jongeren aan banden gelegd. Of dat ook in Nederland tot beleid komt en wat daarvan de gevolgen zijn, is nog afwachten.
Volker is optimistisch en heeft goede hoop dat jongeren weer meer actief contact zullen hebben en weer wereldwijzer zullen worden. "Ik hoop ook dat jongeren weer meer plezier krijgen in lezen, je ziet bijvoorbeeld dat de online leescommunity BookTok heel populair is."
"Misschien wordt bellen wel iets bijzonders in de toekomst en doen we het niet meer voor ieder wissewasje", zegt Volker. "Of misschien kiezen we in de toekomst bewuster voor een bepaalde vorm van communiceren. Dat zou een goede ontwikkeling zijn, dat we de tool afstemmen op de boodschap."
Maakt de vaste telefoon zijn herintrede?
ACM-onderzoeker Leijenaar denkt dat er in de toekomst vooral veel mobiel gebeld zal worden, al stipt hij toch even een trend aan die momenteel speelt in de Verenigde Staten. "Daar zien we dat ouders met kinderen juist weer een vaste telefoon nemen, om de kinderen van het mobieltje af te krijgen. Trends waaien vaak over vanuit de VS, dus misschien deze ook. Dat zou misschien het verdwijnen van de vaste telefoon nog wat kunnen remmen."
Socioloog Volker adviseert mensen om af en toe eens de eigen bubbel te doorbreken, en dingen te doen die misschien spannend zijn, zoals bellen als je bel-angst hebt. "Ga af en toe uit je comfortzone, in plaats van dat je in je eigen schulp blijft zitten. De opbrengsten zijn heel groot, je leert veel door op andere manieren interactie en contact te hebben."