Het is onrustig in de AfD. De partij is in verlegenheid gebracht door meerdere gevallen van vriendjespolitiek en mogelijke zelfverrijking. Duitse media brachten de afgelopen weken talloze gevallen aan het licht, soms gevoed door lekkende AfD'ers. De partij is nu in actie gekomen en zet minstens één Bondsdaglid uit de fractie.
Het gaat om Jan Wenzel Schmidt. De AfD'er uit Saksen-Anhalt wordt gezien als de aanstichter van het nepotismeschandaal. Nadat hij zelf werd beschuldigd van fraude en nepotisme, deed Schmidt een boekje open over vriendjespolitiek bij zijn partijgenoten. Volgens hem worden onderling baantjes toebedeeld aan familieleden en wordt er geld verduisterd.
Dat kost hem nu zijn baan. Volgens Duitse media stemde zo'n 80 procent van de fractieleden voor zijn vertrek, vanwege het beschadigen van de partij.
De partijtop heeft ook stappen genomen tegen vicefractievoorzitter Stefan Keuter. Hij zou zijn vriendin in dienst hebben, hoewel hij ontkent een relatie te hebben met de vrouw met wie hij op vakantie gaat en een adres deelt. Uitgerekend Keuter was binnen de Bondsdagfractie verantwoordelijk voor personeelszaken. Die functie is hem nu ontnomen, meldt de AfD in een persbericht van één zin.
Naast Keuter worden nog tientallen andere AfD'ers op deelstaat- en federaal niveau beschuldigd van vriendjespolitiek.
Niet verboden
Eigenlijk zou de AfD in opperbeste stemming moeten zijn. Afgelopen week oordeelde een rechter dat de partij voorlopig niet als extreemrechts mag worden gezien. Ook zet de stijging in de peilingen door, landelijk peilt de AfD als grootste partij. In Saksen-Anhalt kan de AfD bij verkiezingen in september zelfs de absolute meerderheid halen.
Juist in die deelstaat worden maar liefst acht AfD'ers beschuldigd van nepotisme. De leider van de AfD Saksen-Anhalt zou zijn vader voor 7725 euro per maand voor een partijgenoot laten werken. Een ander zou maar liefst vijf familieleden voor de partij laten werken. Niet altijd is duidelijk welk werk zij uitvoeren.
Het is verboden om je eigen gezin of partner in dienst te nemen, maar het is toegestaan wanneer diegene voor een partijgenoot werkt. En dat is wat er in de meeste gevallen gebeurt. Zulke 'kruislingse tewerkstelling' mag, maar is volgens critici moreel twijfelachtig. Ook andere partijen kennen zulke voorbeelden.
De coalitiepartijen pleiten nu voor strengere regels. Bondskanselier Merz zegt liever geen nieuwe regelingen in te voeren, maar "gezien de omvang van het misbruik is dat onvermijdelijk". Ook wordt nagedacht over een maximumaantal personeelsleden per volksvertegenwoordiger.
Machtsstrijd
AfD-leider Weidel noemde de beschuldigingen aanvankelijk "ongegrond en overdreven". Co-voorzitter Chrupalla erkende dat het een "nare bijsmaak" geeft. Een van de beschuldigde AfD'ers zegt het juist goed te vinden wanneer familieleden voor de partij werken. "Vertrouwen is cruciaal." Volgens hem moet de partij vrezen voor infiltratie door journalisten en informanten van de veiligheidsdienst.
De reactie van de partijtop kan rekenen op felle kritiek van een groep AfD'ers rond Björn Höcke, de leider van de extremistische Thüringse afdeling. Zij willen dat de kwestie tot de bodem wordt uitgezocht. Duitse media citeren uit een interne brief waarin de groep het "wangedrag" en de "zelfverrijking" bekritiseert.
Zo wordt het schandaal aangegrepen om interne machtsconflicten uit te vechten. Volgens Der Spiegel lekken AfD'ers informatie van concurrerende partijgenoten over vriendjespolitiek doelbewust naar Duitse media.
De beschuldigingen van nepotisme worden ook gebruikt om rekeningen te vereffenen. Zo beschuldigde AfD-Bondsdaglid Martina Uhr vorige maand de leider van de Nedersaksische AfD van fraude en autoritair gedrag. Kort daarop lekte uit dat haar partner en dochter voor de partij werken, waarna werd geprobeerd haar uit de partij te zetten.
Aantasting partij
Sinds de oprichting in 2013 heeft de AfD al meerdere interne conflicten doorstaan. Waar het doorgaans gaat over een machtsstrijd tussen gematigde en radicale flanken, draait het nu om de geloofwaardigheid van de partij.
De beschuldigingen van nepotisme ondermijnen het beeld van de protestpartij, die het opneemt tegen de corrupte klasse, "die da oben". De AfD belooft een alternatief voor de 'corrupte elite', maar blijkt zelf ook niet gevrijwaard van de zelfverrijking waarop ze de politieke elite aanvalt.
De partijtop hoopt de onrust te bezweren, onder meer door een commissie in te stellen en de personele consequenties van vandaag. Het is maar de vraag of de storm op korte termijn gaat liggen. De aangerichte schade tussen verschillende flanken is al aangericht.