In 2024 overleden 378 mensen van 15 jaar of ouder aan de gevolgen van drugsgebruik. Dat is drie keer zo veel als in 2014, toen er 123 sterfgevallen door drugs werden geregistreerd, blijkt uit cijfers van de Nationale Drug Monitor van het Trimbos Instituut.
De cijfers gaan alleen over mensen die zijn gestorven aan de directe gevolgen van drugs. Mensen die bijvoorbeeld sterven door het gebruik van een besmette naald, zijn niet in de cijfers meegenomen.
Opioïden
De stijging in het aantal sterfgevallen komt volgens onderzoekers vooral door een toename in het aantal mensen dat overleed aan het gebruik van opioïden en de categorie overige, niet gespecificeerde drugs. Opioïden zijn middelen die verdoven of pijn stillen en erg verslavend zijn, zoals heroïne of methadon en pijnstillers als oxycodon, morfine en fentanyl.
Dat aantal is in tien jaar tijd verviervoudigd. Waar er in 2014 nog veertig mensen aan opioïden stierven, nam dat vanaf 2020 toe tot gemiddeld 165 doden per jaar.
Het aantal mensen dat aan heroïne of methadon stierf daalde, terwijl het aantal mensen dat stierf door sterke pijnstillers juist toenam. Dat aantal is sinds 2015 bijna verdubbeld.
Opvallende stijging
Het Trimbos Instituut noemt het opvallend dat het bij een op de drie sterfgevallen door opioïden gaat om een zelfdoding. Dat is meer dan bij andere drugs.
Trimbos-onderzoeker Lisa Davies heeft nog geen verklaring voor de stijging in het aantal sterfgevallen door opioïden en andere middelen. Volgens haar kan het komen doordat sterfgevallen door drugs beter worden geregistreerd, maar kan ook te maken hebben met de toename in opioïden die als medicijn worden gebruikt.
Designerdrugs
Ook zegt de Nationale Drugs Monitor dat er een "opvallende stijging" is in het aantal doden in de categorie "niet-gespecificeerde drugs". Onder deze categorie vallen drugs zonder bekende chemische samenstelling, zoals designerdrugs.
Het kan gaan om variaties van xtc, speed, lsd en kalmerende middelen. Van veel designerdrugs is de moleculaire structuur een klein beetje veranderd, waardoor de Opiumwet wordt omzeild. Het aantal sterfgevallen door deze drugs nam toe tot 135 in 2024.
Over designerdrugs is de laatste tijd veel te doen. Zo onderzoekt het Openbaar Ministerie sterfgevallen die verband houden met de website Funcaps, waar die drugs werden verkocht. Er worden nog 58 sterfgevallen onderzocht die mogelijk een link hadden met de website.