Na meer dan twee weken noodweer is het in Portugal rustiger geworden, maar voor boeren begint de onzekerheid nu pas. Het noodweer heeft voor miljoenen euro's schade aangericht. Veel boeren vragen zich af of ze nog een toekomst hebben.
Wel weten ze zeker dat ze aanpassingen moeten doen, willen hun bedrijven overleven in het extremere weer van de toekomst.
De schade heeft twee grote oorzaken: de vele regen en de wind. Akkers staan onder water door de overstroomde rivieren en de hevige stormen met windstoten tot 200 kilometer per uur hebben veel constructies vernield. In sommige gebieden zijn boeren door allebei getroffen.
Ravage
Fabio Franco heeft een groot boerenbedrijf in Ortigosa, in het zwaar getroffen Leiria-district. Hij staat in een van zijn weggeblazen kassen tussen de verbogen constructie en de kroppen sla. "De ochtend na de storm wisten we dat ons leven totaal gaat veranderen", zegt hij terneergeslagen. "Sociaal en economisch wordt alles anders. We wisten niet wat we moesten zeggen tegen onze leveranciers, onze werknemers en onze klanten. De hele keten is verwoest."
Het is niet de eerste keer dat Franco zo'n ravage meemaakt. Het gebeurde al twee keer eerder. Hij schafte constructies aan die windstoten tot 140 kilometer per uur zouden moeten doorstaan. Maar met dit noodweer hielden ze het niet. Hij voelt zich verslagen en denkt eraan te stoppen met boeren. Hij heeft een verzekering, maar het is onduidelijk wat de dekking is. "Voor stevigere structuren zijn grote investeringen vereist, die veel bedrijven niet kunnen betalen."
De schade aan zijn bedrijf kan hij nog niet inschatten. "Er zijn delen van m'n bedrijf die ik nog niet eens heb kunnen bereiken. Hoor je die kettingzagen?", vraagt hij. "Ze maken de weg vrij van omgevallen bomen, zodat we ook op die plekken kunnen komen."
Eén ding is wel zeker, zegt hij: "Deze goederen zullen de tafels van de Europese consument niet bereiken. En er zullen leveringsproblemen ontstaan. Niet alleen in Portugal, maar in heel Europa." Franco weet dat die problemen uiteindelijk zullen worden opgelost door in andere landen in te kopen, maar behalve dat het de problemen voor de Portugese boeren nog groter maakt, denkt hij dat de consument dat ook in de kwaliteit van het voedsel gaat merken.
Waar de meeste verwoesting bij Franco vooral door de wind werd veroorzaakt, lopen boeren in andere gebieden tegen andere problemen aan. Bijvoorbeeld in de Mondego-vallei. Pedro Pimenta, president van de vakbond van boeren in Coimbra, laat zien hoe de rivier buiten zijn oevers is getreden. Een enorm stuk landbouwgrond met meerdere bedrijven staat onder water.
Hij wijst in de verte. "Zie je die silo daar?", vraagt hij. "Daar zit zeker 2000 ton aan mais in." De opslag lijkt een soort eiland omringd door water.
"We hebben hier enorm geleden!", zegt hij. "12.000 hectare landbouwgrond, een van de beste gronden van Europa, waar vooral rijst en mais wordt verbouwd. Tweeduizend gezinnen zijn afhankelijk van deze vallei en hun leven staat nu stil. Ze weten niet wat ze van dit landbouwseizoen kunnen verwachten, dat pas net begonnen is."
Pimenta ziet dat in de landbouw aanpassingen nodig zijn om ondanks klimaatverandering te kunnen blijven bestaan. "De overheid moet haar verantwoordelijkheid nemen en zorgen voor beter onderhoud van de dijken", stelt de vakbondsleider.
Hij hoopt dat de regering het initiatief neemt om bij de Europese Unie een fonds op te richten ter bestrijding van extreme klimaatgebeurtenissen als deze. "Zodat we aanpassingen kunnen doen met nieuwe, solide constructies om de sector weerbaarder te maken."
Kritiek op regering groeit
Waar de Mondego hier buiten z'n oevers is getreden, is ook een heel stuk snelweg ingestort. Het is een belangrijke verbinding tussen Porto en Lissabon. Het is niet de enige weg met schade en de Portugese overheid heeft gezegd dat de restauraties van sommige wegen tot volgend jaar kunnen gaan duren. De overheid sprak van minstens 700 miljoen schade door het noodweer.
De kritiek op hoe de regering het noodweer en de nasleep heeft aangepakt groeit. Afgelopen week trad zelfs de minister van Binnenlandse Zaken af. Veel Portugezen zijn onverzekerd. Er is financiële steun beloofd aan de getroffenen, maar velen vrezen dat dit niet voldoende zal zijn.