De veiligheidsconferentie in München, een van de belangrijkste geopolitieke netwerkbijeenkomsten ter wereld, komt precies op een moment dat de wittebroodsweken van het huwelijk tussen de Duitse AfD en Trumps regering voorbij lijken. Dat bleek de afgelopen maanden een soms ongemakkelijk gelegenheidshuwelijk te zijn.
Een jaar geleden kon de AfD haar geluk niet op. Kort voor de Duitse verkiezingen sprak techmiljardair Elon Musk op de partijdag een uitzinnige menigte toe. "De toekomst van de mensheid hangt af van deze verkiezingen. Jullie hebben mijn steun, en ik denk ook van vicepresident Vance en president Trump", zei hij.
"We love you!", riep de glunderende AfD-voorzitter Alice Weidel terug, en vormde met haar handen een hartje.
Samenwerking uitgesloten
Kort daarna rekende de Amerikaanse vicepresident JD Vance in zijn toespraak op de veiligheidsconferentie in München hard af met Europese regeringen, en de Duitse in het bijzonder. Die droeg hij op om meer samen te werken met de AfD, een partij die volgens de Duitse veiligheidsdienst bewezen extreemrechts is.
Andere Duitse partijen sluiten een samenwerking om die reden uit. Ze zijn daartoe ook niet gedwongen, omdat de AfD vooralsnog geen meerderheid van de stemmen heeft.
Afgelopen twee jaar was de partij niet eens uitgenodigd in München. De partij was te radicaal, vond de toenmalige voorzitter. Daarop maakte Vance tijd voor een persoonlijke ontmoeting met AfD-voorzitter Alice Weidel. buiten het hotel waar de conferentie plaatsvindt. Toenmalig bondskanselier Scholz trof hij daarentegen überhaupt niet.
'Domme kritiek'
Dit jaar vliegen er minder hartjes door de lucht. Na de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro en de luidkeels verkondigde wens om Groenland in te lijven, is de AfD verdeeld over het optreden van de Amerikaanse regering.
Dat valt moeilijk te rijmen met hun principe van nationale zelfbeschikking en weinig bemoeienis in het buitenland. Zeker in het oosten van Duitsland zien aanhangers van de partij zich liever als pacifistisch, en hebben ze van oudsher minder vanzelfsprekend sympathie met de VS.
"Hij heeft een fundamentele verkiezingsbelofte gebroken: dat hij zich niet zou inmengen in andere staten", aldus Weidel in januari. "Dat moet hij zijn kiezers nu uitleggen." Medevoorzitter Tino Chrupalla wees "wilde-westen-methoden" af.
"Dom", noemde een vertegenwoordiger van de Republikeinse partij die kritiek in een interview in de Duitse krant Die Welt. Volgens hem is daardoor de onderlinge relatie beschadigd.
Recht van de sterkste
Een ander deel van de partij ziet in de Amerikaanse aanpak juist een nieuwe realiteit die omarmd moet worden: dat de wereldorde niet langer op regels gebaseerd is, maar draait om wie de sterkste is.
"Soevereiniteit betekent dat staten zelf beslissen wat hun belangen zijn. Als Denemarken niet wil dat Groenland bij de VS hoort, dan moet Denemarken sterk genoeg worden", zegt AfD-parlementariër Anna Rathert voor de deur van de conferentie.
Rathert is een van de twee relatief onbekende AfD'ers die samen met de portefeuillehouder Defensie dit jaar wel op de conferentie mochten komen. Als de inmiddels grootste Duitse oppositiepartij kon de huidige voorzitter van de conferentie dit jaar naar eigen zeggen niet om een uitnodiging heen. Voorzitter Weidel hoopte ook op een ontvangst, maar tevergeefs.
Vrees voor buitenlands ingrijpen
Voor Rathert is de eerste dag van de conferentie desondanks al een succes. Ik heb zeer interessante gesprekken gevoerd. Ik kon mijn perspectief overbrengen." Dat is precies wat andere partijen vrezen: dat de AfD belangrijke buitenlandse partners overtuigt dat Duitsland geen vrij land meer is en er ingegrepen moet worden.
"De Amerikanen kijken zeker ook naar dit interview en vragen zich af: hoe kan het toch dat de media en democraten eisen dat de grootste oppositiepartij in het land verboden wordt?"
Hoewel media dat niet eisen, loopt er in Duitsland al langer een discussie of het Grondwettelijk Hof moet toetsen of de partij zo extreem is dat die de grondwet breekt en verboden moet worden. In dat geval hoopt de AfD op hulp van de Amerikanen.
Toch blijft de macht van de drie AfD'ers op de conferentie dit jaar beperkt. Ze zullen nergens op een podium spreken. Een interview met camera binnen in het zwaar beveiligde conferentiehotel is ook niet mogelijk.
Daarvoor zijn ze niet belangrijk genoeg, liet de organisatie weten. En een ontmoeting met de Amerikaanse buitenlandminister Rubio zit er naar alle waarschijnlijkheid evenmin in.