De Amerikaanse regering trekt het wetenschappelijk uitgangspunt voor klimaatwetgeving in. Het gaat om de 'endangerment finding', waarin staat dat zes broeikasgassen, waaronder CO2 en methaan, de gezondheid en het welzijn van mensen schaden.
Het is de rechtvaardiging van bijvoorbeeld regels voor de uitstoot van auto's en energiecentrales. Die uitstoot moest door het Amerikaanse milieuagentschap EPA beperkt worden, om de gezondheid en het welzijn van de Amerikanen te beschermen.
Maar bij de EPA waait sinds de terugkeer van Trump als president een andere wind. De EPA trekt de 'endangerment finding' nu terug.
President Trump sprak van een "rampzalig beleidsstuk uit de Obama-periode die de Amerikaanse auto-industrie ernstig beschadigde en de prijzen voor Amerikaanse consumenten enorm heeft opgedreven."
Aan het terugdraaien van dit wetenschappelijk fundament van de Amerikaanse klimaatregelgeving is op de achtergrond lang gewerkt. EPA- baas Lee Zeldin noemde het eerder "de grootste dereguleringsactie in de geschiedenis van de Verenigde Staten".
"Er zullen geen klimaatparticipatietrofeeën meer worden uitgereikt aan fabrikanten die ervoor zorgen dat Amerikaanse auto's bij elk rood licht en elk stopbord stilvallen", zei Zeldin op de persconferentie waar het besluit werd aangekondigd.
Gedwongen door de rechter
De EPA stelde de 'endangerment finding' op in 2009, nadat de organisatie een rechtszaak verloor van Amerikaanse Staten die vonden dat de centrale overheid niet genoeg deed tegen de uitstoot van broeikasgassen. Bij conservatieve politici en bedrijven leidde dit toen al tot veel weerstand.
Bij de rechter vingen ze echter bot. De Democratische presidenten Obama en Biden gebruikten de 'endangerment finding' als basis voor de verplichte uitstootreductie van broeikasgassen en andere groene regels.
Nu valt het wettelijke fundament onder heel veel van die regels weg. Ook kunnen de regels daardoor beter aangevochten worden bij de rechter.
Ingewikkeld en tijdrovend
Het terugtrekken zal waarschijnlijk worden aangevochten door onder meer milieuorganisaties. "De beslissing van de EPA is op geen enkele manier te verenigen met de wet, de wetenschap en de realiteit van rampen die ons elk jaar harder treffen. Earthjustice en onze partners zullen de regering-Trump voor de rechter dagen", liet het non-profit advocatenkantoor Earthjustice weten aan persbureau AP.
Mocht het besluit standhouden, dan kan dat grote gevolgen hebben. Niet alleen schrapt Trump veel milieuregels, een volgende regering heeft ook geen mogelijkheid meer om dit ongedaan te maken en zal als ze broeikasgassen wil reguleren opnieuw een wettelijke basis moeten creëren. En dat is een ingewikkeld en tijdrovend juridisch proces.
VS-correspondent Sjoerd den Daas:
"In het afgelopen jaar ging Trump al met de sloopkogel door het klimaatbeleid, wat Trump ondanks alle wetenschappelijk bewijs ziet als hoax. Een winterstorm eerder deze maand zag hij als bewijs voor zijn onjuiste claim dat global warming een verzinsel is van alarmisten.
Stijgende zeespiegels zouden leiden tot meer vastgoedkansen aan de stranden, grapte hij eerder al eens. Eerder stelde het Witte Huis al dat het schrappen van de regel '1.300 miljard aan lastenverlichting' zal betekenen. Trump sprak over 'duizenden miljarden' aan kostenbesparingen. Van beide bedragen werd niet gezegd hoe de sommen gemaakt zijn.
Trump gaat in tegen de heersende consensus in de wetenschap, en de geldende praktijk in vrijwel de hele wereld. Naar eigen zeggen kiest hij nu voor hardwerkende Amerikaanse families. Waar het hem vooral om te doen lijkt is de industrie: milieuregels staan vooral in de weg. Gevolgen voor het milieu en de volksgezondheid, extra kosten, zijn er volgens Trump niet.
In de komende periode zullen er ongetwijfeld veel rechtszaken volgen, aangespannen door voor- en tegenstanders van deze ongekende koerswijziging. Individuele staten kunnen tot op zekere hoogte hun eigen klimaatbeleid voeren, en doen dat ook, zoals bijvoorbeeld in Californië."
Al tijdens zijn eerste termijn was Trump een fervent tegenstander van klimaatbeleid. Maar sinds zijn herverkiezing gaat hij veel verder in het afbreken van het bestaande beleid. Veel beleid van zijn voorganger Biden werd teruggedraaid. Denk aan subsidies voor elektrische auto's en zonne- en windenergie. Lopende projecten, bijvoorbeeld voor offshore windenergie, worden zoveel mogelijk gefnuikt.
De VS trok zich sinds Trumps aantreden niet alleen terug uit het klimaatverdrag van Parijs. Het land nam ook afscheid van het IPCC, de internationale organisatie die alle wetenschappelijke kennis over klimaatverandering bundelt.
Ook stapte de VS uit het VN-klimaatverdrag uit 1992, waardoor een volgende regering niet meer zomaar kan toetreden tot het klimaatverdrag van Parijs.