Terwijl achter de schermen wordt gewerkt aan een nieuwe onderhandelingsronde over het Iraanse nucleaire programma, vergroot Washington opnieuw de militaire druk op Teheran. President Trump zegt te overwegen om een tweede vliegdekschip naar het Midden-Oosten te sturen.
Volgens Trump is er al een "armada" onderweg naar de regio en denkt hij eraan nog een extra vliegdekschip in te zetten, als onderdeel van een tweede zogeheten carrier strike group. Op dit moment bevindt zich al de USS Abraham Lincoln in de Arabische Zee, met gevechtsvliegtuigen, Tomahawk-raketten en meerdere begeleidende marineschepen.
Sinds het weekend zijn er ook tientallen C-17 transportvliegtuigen naar de Golfregio gevlogen, een ongebruikelijke ontwikkeling die wijst op verdere militaire opbouw. Boven de Perzische Golf worden ook Amerikaanse patrouillevluchten waargenomen, die passen bij verhoogde paraatheid.
De militaire opbouw valt samen met aanhoudende diplomatieke pogingen om een oorlog te voorkomen. Afgelopen vrijdag begonnen de VS en Iran in Oman indirecte onderhandelingen, voor het eerst sinds de twaalfdaagse oorlog in juni vorig jaar tussen Iran en Israël, waarbij ook de VS luchtaanvallen uitvoerde op Iraanse nucleaire installaties.
Trump zegt dat de tweede ronde van die gesprekken volgende week moet plaatsvinden. "Of we sluiten een deal, of we moeten iets stevigs doen, net als vorige keer", zei hij in een interview met Amerikaanse media. Toch was hij ook optimistisch. Volgens hem wil Iran "heel graag een deal" en neemt Teheran de gesprekken serieus vanwege de militaire dreiging.
Grote verschillen
Er is nog altijd geen duidelijkheid over de onderwerpen waarover onderhandeld wordt. Washington wil naast afspraken over het Iraanse atoomprogramma ook een beperking op Irans ballistische raketarsenaal en een einde aan Iraanse steun aan gewapende groepen in de regio. Teheran stelt dat er alleen over het nucleaire dossier gepraat zal worden.
De Amerikaanse regering eist dat Iran volledig stopt met verrijking en zijn voorraad hoogverrijkt uranium overdraagt aan een derde land. Volgens het Internationaal Atoomagentschap beschikt Iran over meer dan 400 kilo uranium verrijkt tot 60 procent, het niveau dicht bij de grens van 90 procent die nodig is voor het maken van kernwapens. De Iraanse atoomchef liet deze week doorschemeren dat Iran bereid zou zijn het hoogverrijkte uranium te verdunnen, in ruil voor het opheffen van sancties.
Iran benadrukt dat zijn nucleaire programma uitsluitend civiel is. Ook zegt Teheran de verrijking tijdelijk te hebben stilgelegd na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op de installaties in Natanz, Fordo en Isfahan in juni.
Diplomatieke shuttle
Ondertussen wordt er intensief bemiddeld. In Doha voerde Ali Larijani, een topadviseur van de Iraanse geestelijk leider, vandaag overleg met de Qatarese regering. Hij zou de Iraanse standpunten hebben overgebracht in aanloop naar de nieuwe onderhandelingsronde met de Verenigde Staten.
In de Qatarese hoofdstad sprak hij ook met leiders van Hamas, over de situatie in Gaza en de oplopende regionale spanningen. Een dag eerder was Larijani in de Omaanse hoofdstad Muscat. Oman speelt als gastheer en bemiddelaar een sleutelrol in de indirecte gesprekken tussen Washington en Teheran.
Larijani sprak in Muscat ook met een woordvoerder van de Jemenitische Houthi-beweging. De ontmoeting lijkt bedoeld als coördinatie én als signaal. Bij een eventuele escalatie zou Iran kunnen terugvallen op bondgenoten in de regio, waarmee de kosten van een militair conflict voor de VS en bondgenoten verder zouden oplopen.
Netanyahu in Washington
De ontwikkelingen vallen ook samen met een bezoek van de Israëlische premier Netanyahu aan Washington. Hij geldt als sceptisch over de kansen op een bredere deal en wil ook dat het Iraanse raketprogramma wordt meegenomen in de onderhandelingen. Voor vertrek naar de VS zei hij dat hij Trump zijn visie zal geven op de "essentiële principes van de gesprekken", die volgens hem voor de hele regio van belang zijn.
In Washington klinkt ondertussen ook kritiek. Een coalitie van 25 maatschappelijke organisaties roept het Congres op om militair ingrijpen zonder parlementaire goedkeuring te blokkeren. Senatoren hebben een resolutie ingediend die de Amerikaanse betrokkenheid bij een eventuele oorlog tegen Iran moet beperken.
Voorlopig lijken diplomatie en dreiging hand in hand te gaan. Of de nieuwe gesprekken in Oman daadwerkelijk tot een doorbraak zullen leiden, is onzeker. De verschillen zijn groot, maar de wens, vooral vanuit de Golfstaten, om een nieuwe oorlog in de regio te voorkomen is minstens zo groot.