Het Openbaar Ministerie maakte vandaag bekend dat verspreid over Nederland zestien verdachten zijn aangehouden omdat ze anderen tot het plegen van terroristische aanslagen zouden hebben aangezet.
Dat zouden ze gedaan hebben door het verspreiden van propaganda van de terreurorganisatie Islamitische Staat (IS). Die propaganda bestaat uit filmpjes waarop onder meer terroristen te zien zijn, onthoofdingen, oproepen om mee te doen aan de gewapende jihadistische strijd en preken van IS-leiders.
Terrorismedeskundige Bibi van Ginkel van het International Centre for Counter-Terrorism in Den Haag is niet verbaasd. "We weten dat er heel veel online materiaal verspreid wordt dat aan radicalisering kan bijdragen. Dat zien we bij heel veel verschillende vormen van extremisme en dus ook in de jihadistische hoek."
Codetaal
TikTok en andere platforms zijn wettelijk verplicht om geautomatiseerde detectiemethoden te hebben die voorkomen dat dit soort content wordt geplaatst. Als er dan toch iets doorheen glipt, is er in Nederland altijd nog de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM) die meekijkt en het platform opdracht kan geven om dat materiaal te verwijderen.
Daarom proberen extremistische groepen steeds vaker de ware betekenis van hun propaganda te verhullen, aldus Van Ginkel. Dat doen ze door codetaal te gebruiken, bepaalde symbolen, bepaalde muziek of door 'hondenfluitjes' in te bouwen. Dat zijn opmerkingen of toespelingen die vooral ingewijden begrijpen.
Fuik
Van Ginkel ziet ook hoe mensen door nog redelijk onschuldige of wel grappig lijkende posts steeds meer in een extremistische gedachtewereld worden gelokt.
"Dan is het misschien nog net niet strafbaar, maar wordt het wel gemakkelijk gedeeld. Terwijl het wel al een beetje problematisch is en mensen verlokt om door te klikken op een andere link die naar een iets heftiger bericht gaat. Zo worden ze op dat pad van radicalisering steeds vaker in een fuik getrokken." Dat pad leidt hen naar veel kleinere platforms dan TikTok waar ze vooral gelijkgestemden vinden.
Het OM zei vandaag dat filmpjes die via accounts van de verdachten zouden zijn verspreid soms ondertiteld zijn. Van Ginkel weet niet om welke filmpjes het precies gaat, maar weet dat er ook filmpjes worden verspreid met Nederlandssprekende figuren.
Zeer zorgelijk
De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid noemt in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van december vorig jaar de online radicalisering van een nieuwe generatie jihadistische jongeren zeer zorgelijk. De afgelopen jaren zijn "zeer jonge" personen aangehouden voor het voorbereiden van een aanslag of vanwege andere terroristische misdrijven, zoals het verspreiden van jihadistische propaganda.
De AIVD acht IS en al-Qaida minder goed in staat om in Europa aanslagen te plegen dan voorheen, maar dat kan in het geval van IS snel veranderen als de militaire operaties tegen IS afnemen.