Het volle stroomnet is op veel plekken in ons land een knelpunt, niet alleen voor bedrijven, maar ook voor huishoudens. In het coalitieakkoord hebben D66, VVD en CDA afgesproken dat het volle net de "hoogste prioriteit heeft". Het elektriciteitsnet wordt sneller uitgebreid en er komt een crisiswet rondom netcongestie.
Hoe die wet wordt ingevuld, is nog niet duidelijk en ondertussen ontstaan er praktische problemen. Soms eindigen die in de rechtszaal, zoals bij een gezin uit het Zuid-Hollandse Hillegom.
In juli 2024 vraagt dat gezin een aansluiting aan bij netbeheerder Liander voor een nieuw te bouwen huis. Maanden later, in het voorjaar van 2025, heeft de huiseigenaar mailcontact met de netbeheerder over de planning van de uitbreiding van het elektriciteitsnet.
Nog weer later, in december van dat jaar, voert Liander een toets uit om te zien of de nieuwe aansluiting mogelijk is. Het antwoord is nee, voorlopig niet.
Zorgplicht?
De huiseigenaar uit Hillegom brengt de zaak voor de rechter, om zo snel mogelijk een aansluiting af te dwingen. Volgens zijn advocaat heeft Liander een zorgplicht, ook voor de aansluiting van de nieuwbouwwoning. Die aansluiting is ook al gepland, voor september 2027. Alleen, het huis staat er al, zonder stroomaansluiting.
De rechter begint de zitting met een korte samenvatting: een netbeheerder als Liander is verantwoordelijk voor het maken van elektriciteitsaansluitingen, zowel nieuwe als bestaande, maar dat moet wel veilig kunnen en binnen de ruimte die er op het net is.
Volgens de huiseigenaar en zijn advocaat moet de netbeheerder zich houden aan de energiewet uit 1998. Daarin staat dat er een leveringsplicht is vanuit de producenten. Mensen moeten dus kunnen rekenen op een aansluiting.
Wet veranderd
De advocaten van Liander zijn het daar niet mee eens, want sinds 1 januari is de energiewet vernieuwd. Netbeheerders zijn niet langer verplicht om direct een aansluiting te maken als er geen plek is op het stroomnet. Wel moet een beheerder duidelijk zijn over wanneer een aansluiting wel mogelijk is.
De woningeigenaar komt in de rechtszaak zelf ook aan het woord. Hij zegt dat hij in 2024 via een site controleerde of een nieuwe elektriciteitsaansluiting op zijn postcode mogelijk was. Er kwam toen geen knelpunt naar boven.
Volgens de advocaten van de netbeheerder staat er op de website van Liander juist een extra waarschuwing dat een aansluiting niet altijd mogelijk is. Ook zij vinden dat er netuitbreiding moet komen en zien de problemen. "Dat gaat nou eenmaal hemeltergend langzaam en heel Nederland heeft ermee te maken", zegt een van de advocaten op de zitting.
Ook Liander is niet blij met de huidige situatie: "Het is ontzettend vervelend dat particulieren hiermee te maken hebben, maar het is wel de werkelijkheid. We hebben begrip voor de situatie waarin deze mensen zitten."
Dieselaggregaat
De advocaat van de huiseigenaar vindt dat Liander zich niet kan beroepen op overmacht. Hij eist dat er zo snel mogelijk een aansluiting komt: "We hebben het hier over een gezin met twee jonge kinderen."
Inmiddels staat de woning er en woont het gezin er. De eigenaar vertelt de rechter dat als hij had geweten dat de stroomaansluiting langer zou duren, hij bijvoorbeeld zijn oude koophuis later had kunnen verkopen.
Als er geen aansluiting komt, wil hij een dieselaggregaat neerzetten, als tijdelijke oplossing. Dat is niet ruim anderhalf jaar houdbaar, niet fijn voor de buren en de kosten zijn voor Liander, vindt hij. Op 20 februari volgt de uitspraak.